جليل عرفان منش
139
جغرافياى تاريخى هجرت امام رضا ( ع ) از مدينه تا مرو ( فارسي )
شمال شاهتقى در جادهء خاكى واقع است . « 53 » بنابر روايت عبد السّلام بن صالح هروى ، حضرت رضا عليه السّلام از نيشابور به جانب مأمون بيرون رفت و نزديك قريهء حمراء ( ده سرخ ) رسيد . وى مىگويد به حضرت على بن موسى الرضا عليه السّلام عرض كردند ، يا بن رسول اللّه ، آفتاب از دايرهء نصف النهار گذشت و وقت نماز ظهر شد ، آيا نماز نمىگزارى ؟ آن جناب فرود آمد و فرمود آب بياوريد ، عرض كردند آب با ما نيست . آن جناب با دستان مبارك زمين را حفر كرد ، آب از زمين جوشيدن گرفت به آن مقدار كه آن جناب و همراهان او وضو ساختند و اثر آن آب تا كنون باقى است . « 54 » عبور حضرت عليه السّلام از كوه سنگ تراشان ( كوهسنگى ) در جنوب مشهد ، كوهى است كه به كوهسنگى معروف است و اين همان كوهى است كه حضرت رضا عليه السّلام هنگام عبور از ده سرخ به طرف طوس به آن تكيه كردند و دعا فرمودند كه خداوند به آن بركت دهد . « 55 » اين كوه داراى سنگهاى سياه رنگى است كه ذكر آن در منابع قديم نيز آمده است . يعقوبى در البلدان مىنويسد : در نوقان ( بخشى از شهر قديمى طوس ) كوهى است كه در آنجا به تهيه و ساخت ظرفهاى سنگى مىپردازند و به ساير نواحى صادر مىكنند « 56 » و امروزه نيز كسانى كه به مشهد مقدّس مىروند از صنايع دستى مشهد
--> ( 53 ) - ر . ك . به : اطلس راههاى ايران ، ص 4 و 5 . « ده سرخ » دهى است بين نيشابور و مشهد و نيم فرسخى شريفآباد . ( 54 ) - شيخ صدوق ، عيون اخبار الرضا عليه السّلام ، 2 / 376 ؛ باقر مجلسى ، بحار الانوار ، 12 / 113 ؛ ابو القاسم سحاب ، زندگانى امام رضا عليه السّلام ، ص 256 ؛ شيخ عباس قمى ، منتهى الآمال ، ص 323 ؛ نجفى يزدى ، مناقب اهل بيت ، 2 / 187 . ( 55 ) - مجلسى ، بحار الانوار ، 12 / 113 و همچنين عمادزاده ، زندگانى امام على بن موسى الرضا عليه السّلام ، 1 / 63 ؛ سحاب ، زندگانى امام رضا عليه السّلام ، ص 275 ؛ بديعنگار ، مشهد الرضا ، ص 4 ؛ شيخ عباس قمى ، منتهى الآمال ، ص 323 ؛ نجفى يزدى ، مناقب اهل بيت ، 2 / 188 ؛ ابن صباغ ، فصول المهمّة فى معرفة الائمة ، ص 260 . ( 56 ) - لسترنج ، جغرافياى تاريخى سرزمينهاى خلافت شرقى ، ص 415 به نقل از يعقوبى ، البلدان ، ص 277 .