جليل عرفان منش
13
جغرافياى تاريخى هجرت امام رضا ( ع ) از مدينه تا مرو ( فارسي )
از مدينه تا بصره مأموريت به مدينه هنگامى كه رجاء بن ابى ضحاك و ياسر خادم « 1 » از سوى مأمون مأموريت يافتند تا
--> ( 1 ) - بعضى از منابع از جمله الارشاد ؛ مقاتل الطالبيين ؛ روضة الواعظين مىنويسند : مأمورى كه مأمون براى عزيمت امام از مدينه به سوى مرو گسيل داشته بود ، عيسى بن يزيد جلودى بود . اما اكثر منابع در مورد رجاء بن ابى ضحاك و ياسر خادم اتفاق دارند و صحيح همان است ، زيرا جلودى ، همان كسى بود كه به دستور هارون الرشيد خانههاى علويان و فرزندان على عليه السّلام را در مدينه غارت كرد و آسيب رساند و حتى از زيورآلات و جامهء زنانشان نگذشت . چنين فردى براى اين مأموريت خطير نمىتوانست از سوى مأمون انتخاب خوبى باشد . بررسى كنيد ، شيخ مفيد ، الارشاد ، 2 / 250 ؛ ابو الفرج اصفهانى ، مقاتل الطالبيين ، ص 523 ؛ فتال نيشابورى ، روضة الواعظين ، ص 369 . و مقايسه كنيد با شيخ صدوق ، عيون اخبار الرضا عليه السّلام ، 2 / 398 و 401 . نگاه كنيد به جرير طبرى ، تاريخ طبرى ، ( ترجمهء ابو القاسم پاينده ) ، 13 / 5659 ابن اثير ، الكامل فى التاريخ ( چاپ بيروت ) ، 4 / 162 ؛ مسعودى ، مروّج الذهب و معادن الجوهر ، 2 / 441 ؛ ابن واضح يعقوبى ، تاريخ يعقوبى ، 2 / 465 ؛ كلينى ، اصول كافى ، 2 / 407 . كلينى مىنويسد : « مأمون نامهاى به امام رضا عليه السّلام نوشت و آن حضرت را به خراسان ( مرو ) طلبيد ، امام عليه السّلام به عللى عذر خواست ، مأمون پيوسته به آن حضرت نامه مىنوشت . تا آن حضرت دانست چارهاى ندارد و مأمون دستبردار نيست لذا از مدينه بيرون شد . . . » . ابو الفضل بيهقى مىنويسد : « سهل بن فضل خواست كه خلافت را از عبّاسيان بگرداند و به علويان درآورد . . . معتمدى از خويشان خود نامزد كرد تا با معتمد مأمون همراه شد و هر دو به مدينه رفتند . ابو الفضل بيهقى ، تاريخ بيهقى ، ج 6 ، ( از مجلد 1 ) ، ص 190 . صاحب بحر الانساب بدون ذكر هيچ منبع معتبرى از سليمان بن ابراهيم بن محمد بن داود بن قاسم بن حبيب بن عبد اللّه حبيب بن شجاع بن ارقم ، به عنوان فرستادهء مأمون نام مىبرد كه از طوس به همراه چهارصد نامه براى حضرت روانهء مدينه شد . ر . ك . به : ابن يحيى خزاعى ، بحر الانساب ، ص 100 .