منزل و اين طبس شهرى است خرد و در او بازارها و مسجد جامع ( است ) و آن را روستاها و رعايا و زراعت و خرماستان بسيار . « 100 » ناصر خسرو نيز كه بخشى از راه قديمى نائين را پيموده در سفرنامهء خود مىنويسد : از نائين چهل و سه فرسنگ برفتيم به ديه گرمه ( كرمه ) از ناحيهء بيابان ( بيابانك ) كه اين ناحيه ده دوازده پاره ديه باشد ، رسيديم و آن موضعى گرم است و درختهاى خرما بود و اين ناحيهء كوفجان ( كومخان ) « 101 » داشته بودند در قديم . . . و در اين راه بيابان به هر دو فرسنگ گنبدكها ساخته‌اند و مصانع كه آب باران در آنجا جمع شود . به مواضعى كه ( زمين ) شورستان نباشد ساخته‌اند و اين گنبدكها به سبب آن است تا مردم راه گم نكنند و نيز به گرما و سرما لحظه‌اى در آنجا آسايشى كنند . « 102 » بررسى راههاى كنونى يزد به خراسان از يزد چند راه بيراهه به خراسان منتهى مىشود ، راه قديمى يزد به خراسان كه در منابع جغرافىنويسان قديم نيز آمده ، با تغييرات اندكى ، پس از گذشت بيش از هزار و يك‌صد سال هم اكنون نيز مرسوم و متداول است . اين مسير كه مسير راه فارس به خراسان است ، پيش از اين به نقل از جيهانى در اشكال العالم و اصطخرى در مسالك الممالك و ابن حوقل در صورة الارض كه به ترتيب در سالهاى 320 ،

--> ( 100 ) - جيهانى ، اشكال العالم ، ص 157 . ( 101 ) - جمع كوفج است و كوفج يا كوچ و قفص طايفه‌اى بوده‌اند مقيم حاشيهء غرب و جنوب و جنوب غربى كوير مركزى ايران در مجاورت اقوام بلوچ و نام اين دو طايفهء « كوچ و بلوچ » كه در طغيانگرى ، سركشى و راهدارى شهرت دارند در منابع تاريخ ايران آمده است . ر . ك . به : ناصر خسرو ، سفرنامه ، ص 275 . ( 102 ) - ناصر خسرو ، سفرنامه ، ص 8 - 167 .