جليل عرفان منش
112
جغرافياى تاريخى هجرت امام رضا ( ع ) از مدينه تا مرو ( فارسي )
دو مسير مخالف نسبت به شهر يزد قرار دارند ، يكى در شرق و ديگرى در شمال غربى اين شهر واقع شده است و پر واضح است كه عبور از يك راه ، راه ديگر را بىاعتبار مىسازد و اين در حالى است كه در مسير هر دو راه ، قدمگاه و منزلگاه منسوب به حضرت رضا عليه السّلام وجود دارد و بديهى است كه عبور توأم از اين دو مسير ناقض منطق جغرافيايى است . از اعتبار قدمگاه خرانق و اين كه اين قدمگاه در مسير راه كويرى يزد به خراسان واقع شده پيشتر سخن گفتيم ، امّا در خصوص بافران و نائين در تاريخ محلى نائين كه مأخذ بررسى ما در اين تحقيق است ، نكات مبهم و گاه متناقضى به چشم مىخورد . بلاغى دربارهء خط سير عبور حضرت على بن موسى الرضا عليه السّلام به نقل از مطلع الشمس مىنويسد : حضرت از مدينه ( وطن خود ) به بصره ، ارجان ( حاكمنشين اهواز كه در آن وقت آباد بوده و آثار مسجدى كه منسوب به حضرت رضا عليه السّلام است فعلا در بلد ارجان معروف است ) ، فارس ، خاك اصفهان ، نيشابور ، ( كه در محلهء بلاشآباد منزل فرمودند ) ، ده سرخ ( نيم فرسخى شريفآباد و شش فرسخى مشهد مقدس كه همان قرية الحمراء ، است كه در عيون نقل كرده ) ، سناباد ، سرخس و مرو عبور فرمودهاند . « 63 » سپس مىافزايد : چنين به نظر مىرسد كه خط سير حضرت از اهواز ، تا سناباد ( مشهد ) به اين طريق بوده است : اهواز ، رامهرمز ، بهبهان ، كوهكيلويه ، « 64 » شلمزار ، « 65 » ( جزء چهار محال از بلوك اصفهان است ) نائين ، انارك ، بيابانك ، الحق ، عباسآباد ، سبزوار ، نيشابور ، ( قدمگاه اينجاست ) ده سرخ ، ( شريفآباد اينجاست ) ، طرق ، مشهد . « 66 » و در ذيل اين سطور مىنويسد : با امعان نظر در خط سير سلطان سرير ارتضاء امام على بن موسى الرضا عليه السّلام و انحرافات راه به خوبى مىتوان دريافت ، اولا كسانى كه در مسموم شدن آن حضرت ترديد دارند از جهات باطنى و علل احضار حضرت به مرو و صدمات و تألّماتى كه به حضرت
--> ( 63 ) - بلاغى ، تاريخ نائين ، 2 / 6 - 235 . به نقل از مطلع الشمس . ( 64 ) - كهكيلويه و بويراحمد . ( 65 ) - شلمزار ( كيار ) شهرى است ميان لردگان و شهر كرد و از آنجا راهى است كه به اصفهان مىرود . ن . ك . به : اطلس راههاى ايران ، ص 9 . ( 66 ) - بلاغى ، تاريخ نائين ، 2 / 6 - 235 .