جليل عرفان منش
107
جغرافياى تاريخى هجرت امام رضا ( ع ) از مدينه تا مرو ( فارسي )
نام دهشير براى اوّلين بار در تاريخ جديد يزد ( تأليف قرن هشتم ) ديده مىشود و بنابر ضبط آن خواجه شمس الدّين محمّد تازيكو مسجد چهل محراب را در شهر يزد بساخت و چهار دانگ از قريهء دهشير قهستان يزد را بر آن وقف كرد . « 43 » آثار تاريخى و قديمى در دهشير ، شامل يك رباط و مسجد و يك قدمگاه است . « 44 » قدمگاه فراشاه ، از مجموعه بنايى تشكيل شده كه بر كنار جادهء تفت « 45 » به دهشير و در مركز فراشاه « 46 » قرار دارد . مردم ، آن را قدمگاه حضرت على بن موسى الرضا عليه السّلام مىدانند . اين عمارت بنا بر سنگ نوشتهاى كه در محراب آن نصب شده است ، توسط گرشاسب بن على ( 513 - 488 ) از امراى كاكويه ديلمى در سال 512 هجرى عمارت شده است كه در آن زمان به مسجد مشهد على بن موسى الرضا عليه السّلام شهرت داشته است . « 47 » اصل بناى مسجد مشهد على بن موسى الرضا عليه السّلام در فراشاه ، چهار ضلعى است و هر ضلع آن از داخل ، هشت متر است . در ارتفاع قريب به سه متر ، بنا به هشت ضلعى بدل شده و بر سر آن گنبد آجرى قرار گرفته است . بنا داراى سنگ تاريخ و كتيبه و تزيينات داخلى و يادگارهايى است كه به شرح ذيل معرفى مىشوند . 1 - دور تا دور زير گنبد سورهء الفتح به خطّ كوفى گلدار تزيينى به عرض شصت سانتيمتر در گچ كنده و كتيبه كردهاند ، بر روى حروف ، رنگ سياه و قهوهاى زدهاند و بالاى بسم اللّه الرّحمن الرّحيم عبارتى بوده كه فعلا « امر به عمارة هذا . . . » از آن باقى مانده و ما بقى شكسته شده است . 2 - بالاى سر محراب در قسمتى كه گچهاى مرمتى بيرون آمده است آثار كتيبهاى به خط كوفى ديده مىشود كه به علت ساييدگى و محوشدگى قابل قرائت نيست .
--> ( 43 ) - احمد بن على كاتب ، تاريخ جديد يزد ، ص 133 ؛ مستوفى بافقى ، جامع مفيدى ، ص 7 - 536 و 621 . ( 44 ) - ايرج افشار ، يادگارهاى يزد ، 1 / 2 - 281 . ( 45 ) - تفت در 21 كيلومترى يزد به سمت ابرقوه واقع شده است . ( 46 ) - فراشاه در 6 كيلومترى تفت واقع شده است . ( 47 ) - ايرج افشار ، يادگارهاى يزد ، 1 / 84 - 381 .