در امان است . اين بيابان « مفازه » « 9 » سخت بىعلف و هيزم توصيف شده به طورى كه كسى نمىتواند به آنجا برود و آن را بپيمايد ، مگر با شتر و چهارپايان بارى ، آن هم در راهى مشخص و تعيين شده ، زيرا در آنجا آب يافت نمىشود ، مگر در راهى كه متداول است و اگر كسى از آن راهها عبور نكند و يا گم شود هلاك مىشود . « 10 » دزدان در اين بيابان داراى پناهگاهى هستند كه آن را كركس كوه نامند . اين كوه چندان بزرگ نيست ، اما داراى صخره‌هاى برنده‌اى است كه وسعت آن حدود دو فرسنگ است . در آنجا آبى است كه آن را « آب يده » « 11 » مىخوانند ولى در درّه‌هاى آن آبها اندك است . رفتن بالاى اين كوه دشوار است و اگر كسى در آن پنهان شود او را نمىتوان يافت . در اين بيابان دهكده‌هايى وجود دارد و در حوالى كرمان بر راه سيستان شهرى به نام سنيج قرار دارد . به گفتهء جيهانى ، از جاهايى كه بر كنار اين بيابان است و نزديك آبادانى است و يا بعضى به آبادانى پيوسته ، در سمت فارس و اصفهان ، نايين ، يزد ، « ونده » « 12 » و اردستان مىباشد و از جانب كرمان خبيص و راور و نرماشير و از جانب فارس و اصفهان و قم و كاشان ، خوار و سمنان و دامغان و بسطام و از جانب خراسان قهستان و تون و طبس و كريت و قاين . « 13 » اشپولر به نقل از ابن خردادبه و ابن حوقل از جادهء بزرگ فرعى كه به جادهء شاهى منتهى مىشده در قرن اول هجرى نام مىبرد و مىنويسد : اين جادهء بزرگ فرعى از شيراز و از طريق يزد به نيشابور منتهى مىشد ، امّا به زودى به واسطهء افزايش دسته‌هاى غارتگران در كوير بزرگ بين يزد و طبس غير قابل استفاده شد ، زيرا راهزنان نه فقط گروگان‌گيرى مىكردند ، بلكه مردان مسافر را نيز به نحو فجيعى به

--> ( 9 ) - جغرافىنويسان عرب در قرون وسطى اين صحرا را « مفازه » به معنى بيابان ناميده‌اند . ( 10 ) - جيهانى ، اشكال العالم ، ص 6 - 155 ؛ اصطخرى ، مسالك الممالك ، ص 158 ؛ ابن حوقل ، صورة الارض ، ص 142 . ( 11 ) - « آب بيده » اصطخرى ، مسالك الممالك ، ص 185 . ( 12 ) - « عقده » اصطخرى ، مسالك الممالك ، ص 158 . ( 13 ) - جيهانى ، اشكال العالم ، ص 156 ؛ ابن حوقل ، صورة الارض ، ص 143 ؛ مقدسى ، احسن التقاسيم ، ص 488 ؛ ياقوت ، معجم البلدان ، 4 / 147 ؛ لسترنج ، جغرافياى تاريخى سرزمينهاى خلافت شرقى ، ص 347 .