حواله‌اى براى ابن ارقم فرستاد تا اين مبالغ را از بيت المال بپردازد . وى اين مبلغ را بسيار زياد دانست و حواله را بازگرداند . زمانى كه خليفه از او بازخواست كرد و او را « خزانه‌دار ما » ناميد ، پاسخ داد كه من خود را خزانه‌دار مسلمانان مىدانستم و سپس استعفا كرد و كليدهاى بيت المال را بر منبر آويخت . « 1 » عثمان زيد بن ثابت را با مبلغ سيصد هزار درهم به نزد او فرستاد ، امّا ابن ارقم آن را نپذيرفت . « 2 » واقعه ديگرى كه يكى از بنى زهره در آن شركت داشت ، بعدها در زمان حكمرانى سعيد بن عاص بر كوفه و احتمالا پس از مرگ عبد الرحمن بن عوف روى داد . در پايان ماه رمضان سعيد از كوفيان پرسيد كه آيا كسى ماه نو را ديده است . همگان پاسخ منفى دادند جز هاشم بن عتبة بن ابى وقاص ، برادرزاده سعد بن ابى وقاص . والى او را استهزا و به اعور بودن او اشاره كرد . هاشم پاسخ داد كه من چشم خود را در راه خدا ( در جنگ يرموك ) از دست داده‌ام و روزه خود را شكست . والى دستور داد كه او را به كيفر اين نافرمانى بزنند و خانه‌اش را بسوزانند . خواهر او ام حكم ، از زنان مهاجر ، و برادرش نافع « 3 » به مدينه رفتند و سعد بن ابى وقاص را از ماجرا مطلع ساختند . چون سعد شكايت به عثمان برد ، خليفه به او حق قصاص داد و چنين گفت : « سعيد در برابر هاشم در اختيار شماست ، او را به قصاص بزنيد و خانه سعيد از آن شماست ، آن را بسوزانيد همچنان كه خانه هاشم را سوزانده است »

--> ( 1 ) اين ماجرا پيش از بركنارى ابو موسى اشعرى از حكومت بصره رخ داد ، چرا كه عثمان به رغم اعتراض ابن ارقم ، اين پول را به عبد اللّه بن خالد بن اسيد داد و بعدها متهم شد كه اين هديه را از پول فيئى كه ابو موسى اشعرى فرستاده بوده برداشت كرده است ( ر . ك : بيت شعر عبد الرحمن بن حنبل بن مليل در اغانى ، ج 6 ، ص 60 ) . به گفته ابن عبد البر ( الاستيعاب فى معرفة الاصحاب ، حيدرآباد ، 1336 ق ، ج 1 ، ص 336 ) ، عبد اللّه بن ارقم در زمان عثمان فقط دو سال خزانه‌دار بود . بديهى است كه اين گفته زبيرى ( نسب ، ص 262 ) نادرست است كه ابن ارقم تا پايان خلافت عثمان خزانه‌دار باقى ماند . بر اساس اكثر منابع او در زمان خلافت عثمان درگذشت . عثمان سپس زيد بن ثابت را به خزانه‌دارى گماشت ( بلاذرى ، انساب ، ج 5 ، ص 58 ، 88 ؛ ابن ابى الحديد ، شرح ، ج 3 ، ص 36 ، به نقل از واقدى ) و در سال بيست و هفتم ، از خمس غنايم افريقيه ، مبلغ صد هزار درهم به او بخشيد . شكل ديگرى از اين روايت ( بلاذرى انساب ، ج 5 ، ص 58 ) كه حاكى است عثمان معيقيب بن ابى فاطمه را به خزانه‌دارى گماشت شايد موفق نباشد . ( 2 ) بلاذرى ، انساب ، ج 5 ، ص 58 - 59 ، 88 ؛ ابن ابى الحديد ، شرح ، ج 3 ، ص 36 . ( 3 ) نافع بن ابى وقاص را شايد بتوان همان نافع بن عتبة بن ابى وقاص دانست ( ر . ك : توضيحات درباره متن در : ابن سعد ، طبقات ، ج 5 ، ص 21 ) .