ابن ابى الحديد در مقدمه شرح نهج البلاغه بيان داشته ، ميان گروههاى معتزله در اين مسأله اختلاف نظر است . او مىنويسد : « قدماى بصرى مانند ابو عثمان عمرو بن عبيد و ابو اسحاق ابراهيم بن سيار و ابو عثمان عمرو بن بحر جاحظ و جماعتى ديگر از ايشان معتقدند كه ابو بكر از على عليه السّلام برتر و افضل بوده و آنان ترتيب فضيلت خلفاى چهارگانه را به ترتيب خلافت ايشان مىدانند . امام عموم معتزليان بغداد ، چه متقدم و چه متأخر ، همچون ابو سهل بشر بن معتمر و ابو موسى عيسى بن صبيح و ابو عبد اللَّه جعفر بن مبشر و ابو جعفر اسكافى و ابو الحسن خياط و ابو القاسم عبد اللَّه بن محمود بلخى و شاگردانش معتقدند كه على عليه السّلام از ابو بكر افضل است . « 1 » نمونه‌اى از تأليفات قدماى بصريان كتاب العثمانيه نوشته عمرو بن بحر جاحظ است كه در آن فضايل و مناقب عثمان را ذكر كرده و به اثبات برترى خلفاى سه‌گانه بر امير المؤمنان على عليه السّلام پرداخته است . اما ابو جعفر اسكافى كه از سران معتزله بغداد است با تأليف كتاب نقض العثمانيه به رد اين كتاب پرداخته است . ابن ابى الحديد در شرح

--> ( 1 ) ر ك : به ابن ابى الحديد ، شرح نهج البلاغه ، به اهتمام محمد ابو الفضل ابراهيم ، انتشارات اسماعيليان ، افست مصر ، 1959 ، ج 1 ، ص 7 و جلوهء تاريخ در شرح نهج البلاغه ترجمهء دكتر محمود مهدوى دامغانى ، نشر نى ، ج 1 ، ص 1 .