17 ژوئن 656 م است ) ، دربارهء تمايل او به پذيرش خلافت ، حاوى مطالب ضد و نقيض‌اند . از سوى ديگر ، هواداران وى ( از جمله طلحه و زبير ) ، آماده اعمال خشونت عليه كسانى بودند كه از پذيرش خلافت وى خوددارى مىورزيدند . با وجود اين ، عده‌اى تسليم نشدند و مدينه را ترك كردند ؛ كسانى مانند عبد الله بن عمر ، سعد بن ابى وقاص ، مغيرة بن شعبه ، محمد بن مسلمه انصارى ، و اسامة بن زيد . بنابراين معاويه توانست ادعا كند كه انتخاب على [ عليه السّلام ] بىاعتبار است ؛ زيرا به دست يك اقليت صورت گرفته است . على [ عليه السّلام ] در پاسخ گفت كه انتخاب خليفه ، حق همين افراد است ( يعنى انصار ، مهاجرين ، مبارزان جنگ بدر ) كه در زمان مناسب خود ، در مدينه حضور داشتند . آنچه مسلم است اين است كه على [ عليه السّلام ] اجازه داد شورشيانى كه دستشان به خون عثمان آلوده بود ، نيز در انتخاب او سهيم باشند . اين يك اشتباه بود ؛ چرا كه وى را در معرض اتهام همدستى با قاتلان عثمان قرار داد ؛ هرچند برخى روايات بيان مىدارند كه وى تلاش بىحاصلى به خرج مىداد تا خود را از شرّ فتنه‌جو و تفرقه‌افكن‌ترين هواداران خود خلاص كند . به رغم اينكه ابن عباس به على [ عليه السّلام ] توصيه كرد كه محتاطانه حركت نمايد ، او بىدرنگ دست به اقداماتى زد كه مخالفان عثمان تقاضا كرده بودند : او فرماندارانى را كه عثمان منصوب كرده بود بر كنار و هر جا كه ممكن بود ، افرادى را از گروه خويش جانشين آنان ساخت ؛ و مردم را با تقسيم پول راضى كرد و اين كار را به نحوى پسنديده و با رعايت عدل و انصاف انجام داد . در همين اثنا ، خبر قتل عثمان و خبر حمايت على [ عليه السّلام ] از مجرمان در اين واقعه ، واكنشهاى شديدى را در مكه ، شام و مصر برانگيخت . معاويه كه حاكم شام و پسر عموى عثمان بود ، على [ عليه السّلام ] را به همدستى با قاتلان عثمان متهم ساخت و از بيعت با او خوددارى ورزيد . على [ عليه السّلام ] عجولانه سپاهى فراهم آورد تا او را وادار به اطاعت كند ، اما شورش مهم ديگرى او را وادار ساخت تا عمليات