سيد حسين محمد جعفري ( مترجم : سيد محمد تقى آيت اللهى )
84
تشيع در مسير تاريخ ( فارسي )
زير خواهيم ديد وى تأييد آن را از سوى بعضى از اصحاب پيامبر كه او آنها را از نقطه نظر طايفهاى مهم مىدانست خواستار شد . در عين حال ، مهمترين و مشخصترين نكته اين است كه در تمام جريان ، على ( ع ) بطور كامل ناديده انگاشته شد ، و از تمام مراتبى كه خليفه محتضر به منظور جلب حمايت اصحابى كه او آنها را از نقطه نظر طايفهاى مهمترين مىانگاشت و براى مشورت دعوت كرد ، اگر بتوان آن را مشورت ناميد ، كنار گذاشته شد . در حقيقت ، آنچنان كه همهء مآخذ متفق القولند ، از ميان همهء اصحاب پيامبر ، تنها دو نفر عبد الرحمن بن عوف و عثمان بن عفان از طرف ابو بكر براى مشورت برگزيده شدند و از آن پس مسئوليت حمايت صميمانه از عمر به آنها تفويض گرديد . ( 16 ) احتمال زيادى وجود دارد كه اتخاذ اين روش به پيشنهاد شخص عمر بوده باشد ، كسى كه براى برهم زدن هر گونه مخالفت ممكن از سوى بنى هاشم ، با تمسّك و توسّل به اين شعبه از قريش نقشه داشت . عبد الرحمن به بنو زهره و عثمان به بنو اميّه وابسته بودند و اين دو قبيله قبل از اسلام رقباى جدّى بنى هاشم محسوب مىشدند . ظهور اين دو صحابى ، در بسيارى از جهات ، بخصوص براى بسط تاريخ بعدى خلفا ، از ويژگى خاصى برخوردار بود . زيرا اينان نماينده ثروتمندترين حلقههاى جامعه مسلمان به حساب مىآمدند . ( 17 ) عبد الرحمن داماد ( شوهر خواهر ) عثمان بود و اين چنين جانبدارى اين دو از يكديگر قابل پيشبينى بوده است . عبد الرحمن بيدريغ از سعد بن ابى وقاص حمايت مىكرد و سعد يكى از اعضاء طايفه و بنى عم بنو زهره بود . بدين ترتيب حمايت و نفوذ مستقيم مهمترين عناصر سياسى از مهاجرين به منظور مقابله با هر گونه فعاليّت ممكن از جانب بنى هاشم و پيروان آنان بطرفدارى از نامزدى على ( ع ) فراهم شد . مخالفت جدّى على ( ع ) با سياستهاى عمر در موضوعات سياسى و مذهبى در رابطه با انتخاب عثمان را در زير بحث خواهيم كرد . در اينجا مىتوان خاطرنشان كرد كه در اثناى فعّالترين و حادثهانگيزترين دوران خلافت دهساله عمر كه در آن جالبترين فتوحات در كشور ايران و آسياى صغير بوقوع پيوست ، و همهء اصحاب برجسته پيغمبر در آن شركت فعّالانه داشتند ، على ( ع ) همچنان كنار