سيد حسين محمد جعفري ( مترجم : سيد محمد تقى آيت اللهى )

82

تشيع در مسير تاريخ ( فارسي )

داشت كه اين ملك به طور غير مشروط به پدرش ، پيامبر ، به عنوان سهم او از غنائم خيبر واگذاشته شده است ( 10 ) ابو بكر با نقل اين كلمات محمد ( ص ) كه : « ما ( پيامبران ) آنچه را كه به صورت صدقات مشروع فراهم مىكنيم ، به ارث نمىگذاريم . » اين ادعاى فاطمه را مردود ساخته ، و فدك را بطور كلّى متعلق به جامعه دانسته و فاطمه گرچه حق استفاده از عين و نمائات آن را داشته ، نمىتواند حقّ مالكيّت آن را محفوظ دارد . ( 11 ) اين موضوع ارث به زودى يكى از بحث‌انگيزترين مسائل در تعارض بين شيعيان و مخالفان آنها گرديد . ( 12 ) به نظر مىرسد كه امتناع ابو بكر در حقيقت اين معنى را در برداشته باشد كه هيچ ادعايى بر اساس زمينه‌هاى خانوادگى قابل توجيه نيست . قبول عدالت بر يك ادعاى ارثى كه بر پايهء تعهدات خانوادگى قرار دارد ، در را براى دعاوى گسترده‌ترى باز مىكرد و ابو بكر احساس كرد كه قبول حقوق خانواده على ( ع ) به ارث فدك ، ممكن است سرانجام به پذيرش احقاق حقّ آنها به جانشينى پيامبر در همهء زمينه‌هاى مادّى و معنوى بيانجامد . اين ترس شايد از اين امر ناشى مىشد كه محمّد ( ص ) به عنوان رهبر جامعه ، حقّ استفاده از يك پنجم غنائم جنگى ( خمس ) را داشت و با توجّه به اين حقّ ويژه ، وى صاحب ملك فدك مىشد . ارث بردن از دارايى و مال به صورت نشانى از موقعيّت متعالى و ممتاز با ارث معمولى تفاوت داشت . تقريبا همگى در اين مطلب كه فاطمه ( ع ) تا زمان مرگش ، كه شش ماه بعد از اين حادثه رخ داد ، با ابو بكر و عمر صحبت نكرد ، متفق القولند . وى از على ( ع ) خواست تا او را شبانه دفن كنند و به ابو بكر و عمر هم اجازه شركت در مراسم تشييع و تدفين را نداد . على ( ع ) بنا به وصيّت همسرش ، او را شبانه دفن كرد درحالىكه تنها چند نفرى از اعضاء خاندانش جنازهء او را حمل مىكردند . ( 13 ) خلافت ابو بكر كمى بيش از دو سال به طول انجاميد و در بستر مرگ وى صريحا عمر را كه قدرت حاكم پشت پرده بود به عنوان جانشين خود منصوب كرد . روشى كه وى در مسئلهء جانشينى بعد از خود ترتيب داد براى ما جاى