سيد حسين محمد جعفري ( مترجم : سيد محمد تقى آيت اللهى )
47
تشيع در مسير تاريخ ( فارسي )
جمعآورى كرد . ( 14 ) او خود نه فقط در جوانى شاهد واقعه سقيفه بود ، بلكه اطلاعاتى از پدرش عبّاس ، عم پيامبر ، دريافت و با دقت تمام حفظ مىكرد . عبّاس بدون هيچ شكى خود را درگير جدالى كرده بود كه در مدينه بعد از رحلت پيامبر بوجود آمده بود . دومين نويسنده مورد نظر كه در موضوع سقيفه ، بحث مىكند ابو عبد الله محمد بن سعد ( متولد 168 / 784 - 5 ) است كه اولين زندگينامه منظم و جامع را به نام كتاب طبقات الكبير ( كتاب طبقات ) نوشت و در آن از شخصيتهاى مهم زمان پيامبر تا زمان مرگ خود به سال ( 230 / 5 - 844 ) سخن به ميان مىآورد . در ترتيب موضوعات وى به تفصيل از شرح حال و زندگينامه نسل اول اسلامى ، بخصوص اصحاب و ياران نزديك پيامبر سخن مىگويد . اين انتظار وجود داشته است كه ابن سعد ، كه زندگى ابو بكر را در چهل و پنج صفحه نگارش مىدهد ( 15 ) واقعه سقيفه را با تفصيل بيشترى از سلف خود ، ابن اسحاق بحث كرده باشد . گرچه شايد سقيفه يكى از مهمترين و حساسترين وقايع تمام دوره زندگى ابو بكر باشد ، باعث كمال تعجب است كه ابن سعد روى خوشى به نقل چنين ماجرائى از خود نشان نمىدهد . وى سعى خود را بر اين مطلب مصروف مىدارد تا همه گزارشهائى را كه ممكن است ويژگى مورد سؤال انتخاب ابو بكر را منعكس كند ، مخفى نگاهدارد و با دقت تمام تنها آن رواياتى را انتخاب مىكند كه فضيلت و شايستگى بىترديد ابو بكر را در جهت رهبرى جامعه اسلامى بهنگام رحلت رسول خدا ( ص ) بالا برد . او تمام كوشش خود را مىكند تا از پرهيزگارى و خدمات اولين خليفه اسلام و همچنين شايستگىهائى كه براى جانشينى بلافصل پيغمبر درخور او بود ، مورد ستايش و تجليل قرار دهد . از اين جهت ثابت مىشود كه او خود نماينده واقعى حديث اهل تسنن در اسلام ، و مكتب تقوائى مدينه در ابتداى قرن سوم بوده است ، و هر دوى آنها بر اساس آئين مرجئه پرورش يافته بودند . اين آئين به صورت پيشرفته و اصلاح شده آن در قرن سوم ، مسلمان را موظف مىنمود تا از هر گونه بحثى كه عزت و احترام شخصيتهاى صدر اسلام ، بخصوص اصحاب پيامبر را لكهدار كند بپرهيزند . هر كس زندگينامه ابو بكر را كه ابن سعد برشته تحرير در آورده است بخواند بلافاصله متوجه اين نكته خواهد شد كه