سيد حسين محمد جعفري ( مترجم : سيد محمد تقى آيت اللهى )
344
تشيع در مسير تاريخ ( فارسي )
كه فاطمه نيز بودند محدود مىنمودند . ولى امام جعفر صادق ( ع ) در فرضيهها و نظريههاى خود تأكيد فوق العاده خود را بر روى اين نكته گذاشت . در حقيقت ، اين مطلب پشتوانهء عظيمى بر حقّانيّت دعوت امامان حقه بود . سرانجام ، شخصيت فاطمه ( ع ) به ويژه در ميان شيعيان دوازده امامى ، به عنوان يكى از درخشانترين ، ممتازترين و محترمترين چهرهها مورد توجه قرار گرفت . امام صادق ( ع ) ، در طول زندگى پرثمرش ، از طريق همين احاديث ، قداست اهل البيت را در شايستگى موروثى آنان برقرار ساخت و اين امتياز و شايستگى ارثى تنها به فرزندانى از فاطمه ( ع ) كه امامت آنها از جانب خدا مبين شده بود محدود مىگشت و بدين ترتيب وى دعاوى ديگر هاشميان ، اعم از علويان و يا عباسيان را مردود دانست . احراز مقام امامت بر اساس اصل نص و علم امام ، آن چنان كه امام باقر ( ع ) و امام صادق ( ع ) آن را تدوين كردند ، مدّعيان امامت را به نحو بىسابقهاى در معرض خطر آزار و شكنجه عباسيان قرار داد زيرا آنان هم ادعاى رهبرى روحانى جامعه را داشتند . اين چنين بود كه آئين مشهور « تقيه » پديدار شد و امام ششم بيشترين تأكيد خود را بر اين مطلب نهاد و آن را تقريبا تا مرحله يك شرط ايمان بالا برد . اين نكته جالب توجه است كه حتّى يك حديث هم درباره تقيه از امامان قبل از امام پنجم وجود ندارد و همين دليل كافى است بر اين مطلب كه آئين تقيه ، ابتدا به وسيله امام باقر ( ع ) معرفى شد و سپس امام جعفر صادق ( ع ) آن را متبلور ساخت . در حقيقت ، ظهور اين آئين پاسخ به نياز زمان و شرايط و محيطى بود كه اين امامان در آن زندگى مىكردند و پيروانشان را با اصول و مرام مذهبى تغذيه مىنمودند . تناسب كامل نظريه تقيه را به خوبى با نظريه علم لدنى امامان مىتوان درك كرد . علمى كه به اشخاص معدود برگزيده از طريق نص به ارث مىرسيد و بدانها محدود مىشد . از اينرو ، امام ششم مىفرمايد : « اين امر ( امامت و مفهوم باطنى دين ) با ميثاقى ، پنهان ( مستور ) و پوشيده ( مقنه ) است و هر كس آن را فاش كند مغضوب درگاه خداوند خواهد شد . » ( 32 )