حتى از فقيه معروف مدينه ، امام مالك بن انس ، نقل مىشود كه وقتى احاديثى از امام صادق ( ع ) نقل مىكند گفته است : « موثق‌ترين و معتبرترين مردم جعفر بن محمد ، خودش به من گفت . . . » ( 9 ) عبارات مشابهى نيز از ابو حنيفه ، كه يكى از شاگردان آن حضرت بوده است دربارهء آن حضرت روايت مىشود . ( 10 ) شهرستانى از امام صادق ( ع ) چنين سخن مىگويد . « دانش و آگاهى او در فرهنگ و مذهب فوق العاده زياد بود ، او اطلاعات كاملى از مسائل فلسفى داشت ، از پرهيزگارى عظيمى برخوردار بود و كاملا از شهوات و هوسرانىها پرهيز داشت . او مدّت زيادى در مدينه اقامت گزيد و به فرقه‌اى كه از او پيروى مىكردند بهره زيادى رساند و دوستانش را از سرچشمه علوم غيبى بهره‌مند ساخت . از جانب پدرى به شجره نبوّت متصل بود و از جانب مادرى به ابو بكر نسب مىبرد . » ( 11 ) امام جعفر صادق ( ع ) بر يكى از حساس‌ترين دوران تاريخ اسلامى هم از جنبه‌هاى مذهبى و آئينى و هم از جنبه‌هاى سياسى منطبق بود . تلاش‌هاى فراوانى كه گروهها به منظور تدوين ، تبيين و تشريح نوشتارهاى اعتقادى خود براى تركيب جماعت اسلامى مىكردند همه در اين دوره واقع شد . بسيارى از حوادث تاريخ‌ساز ، نهضت‌هاى خشونت‌آميز ، نتايج طبيعى فعّاليّتهاى مختلف تحت جريان و تلاشهاى انقلابى و بالاتر از همه موضع‌گيرى سازشكارانه اهل الحديث و مرجئه در زمينه‌هاى فوق همه در اين دوران قرار داشت . وجود اين اوضاع پيچيده و چند بعدى صعود امامت جعفر صادق ( ع ) را به تعالى و درجه‌اى و الا تسهيل كرد كه از اين پيش براى پدر و پدربزرگش نيل به آن امكان‌پذير نبود . از اينرو اين نكته اساسى را بايد بررسى كرد كه چگونه امامت امام ششم ، آن چنان كه همهء مآخذ شيعه و سنّى بر آن گواهند پس از دوران فترت به چنان درجه‌اى از تعالى رسيد درحالىكه پيروان پدر و پدربزرگش از نظر كمّى كاهش يافته بودند و اكثر شيعيان به دسته‌هاى انقلابى و افراطى پيوسته بودند . در عين حال پاسخ بدين سؤال ، بدون بررسى دقيق مجموعه‌اى از حوادث