سيد حسين محمد جعفري ( مترجم : سيد محمد تقى آيت اللهى )
296
تشيع در مسير تاريخ ( فارسي )
نشأت ميگرفت تائيد مىكرد . در عين حال مخالفتهاى خاصى هم حتى در ميان اهل البيت يافت مىشد ، زيرا زيد متمايل به پذيرفتن عمل اصحاب الحديث كوفه بود كه عمدتا بر پايه دستورات عمر قرار داشت . از اينرو ، امام باقر ( ع ) مبتديان مذهب اهل البيت را بنا نهاد . كشّى حديث خيلى مهمى را در اين مورد روايت مىكند و مىگويد : « قبل از امامت محمد باقر ( ع ) شيعيان علم حلال و حرام را ، بجز آنچه از ديگر مردم آموخته بودند ، نمىدانستند تا اينكه زمان ابو جعفر ( امام باقر ( ع ) ) فرا رسيد و وى امام شد . او دانش ( شريعت ) را به آنها آموخت و توضيح داد و آنان شروع به تعليم كسانى كردند كه قبلا از آنها ياد مىگرفتند . » ( 69 ) اين روايت به وضوح دلالت دارد كه تا زمان امام باقر ( ع ) بندرت تفاوتهايى در اعمال شرعى ميان شيعيان و اصحاب الحديث مدينه ، كوفه و جاهاى ديگر وجود داشته است حتى بعدها تفاوتهايى كه در مسائل فروع بوجود آمد واقعا اندك بود . ( 70 ) مانند زمانى كه امام باقر ( ع ) ، مسكرات من جمله نبيذ را مطلقا ممنوع ساخت ، ( 71 ) و فقهاى كوفه استعمال نبيذ را جايز دانستند . مسئلهء ديگر ازدواج موقّت ( متعه ) بود كه در اين مورد شيعيان و فقهاى كوفه با هم اختلاف نظر داشتند . گروه اول بنا به گفته على ( ع ) آن را جائز مىشمردند درحالىكه گروه دوم بر اساس تصميم عمر ( 72 ) به ممنوعيّت آن فتوى دادند . استدلال شيعيان اين بود كه اگر عمر بتواند اجازه اعطائى پيامبر را لغو كند ، على ( ع ) هم قادر است دستور عمر را فسخ نمايد . با وجود اين ، روايات و اخبار فوق جملگى اين موضوع را روشن مىكند كه امام باقر ( ع ) ، امامت را به عنوان ميراث پدر ادعا كرد و هستهء كوچكى را كه زين العابدين ( ع ) بنياد نهاده بود تحت رهبرى او شروع به توسعه و تكوين به صورت گروه بر حق و مشروع ، در داخل نهضت تشيع كرد . رد اين مطلب بمنزله نفى بسيارى از حقايق تاريخى است كه مهمترين آن رقابت و حتى نزاعى است كه همهء مآخذ بين او و زيد ثبت كردهاند . با وجود اين بررسى تاريخ مرگ ياران و اصحاب برجسته امام باقر ( ع ) اين حقيقت را روشن مىكند كه اين بسط و تكوين بنا به ميل آن امام تا زمان رحلتش ادامه