سيد حسين محمد جعفري ( مترجم : سيد محمد تقى آيت اللهى )

292

تشيع در مسير تاريخ ( فارسي )

« حمران شيعه ما در اين دنيا و آن دنيا است . » ( 38 ) حمزه بن الطيار ، گرچه مدتى با امام باقر ( ع ) مخالفت مىكرد ليكن پس از ترديد فراوان و بررسى مدعيان گوناگون امامت ، سرانجام او را به رهبرى پذيرفت و از آن حضرت پيروى نمود . ( 39 ) به جز زراره ، پيروان برجسته ديگر امام محمد باقر ( ع ) ، كه بعدها مكتب حقوقى تشيّع را تدوين كردند و ثقات عمده فقه اثنى عشرى گرديدند عبارت بودند از : معروف بن خربوذ ، ( 40 ) ابو بصير الاسدى ، ( 41 ) بريد بن معاويه ، ( 42 ) محمد بن مسلم بن رياح الطائفى ، ( 43 ) الفضيل بن ياسر ، ( 44 ) چهرهء ممتاز آنها محمد بن مسلم بن رياح ، مولاى كوفى از ثقيف بود كه آسيابان بود و به الاعور ( يك چشمى ) شهرت داشت . او كه به صورت « معتمدترين و موثق‌ترين مردم » توصيف مىشود ، به عنوان فقيه بزرگ محافل كوفه معروف بود و معاصر ابن ابى ليلى ، ابو حنيفه و شريك القاضى ، بود . به نظر مىرسد كه او نسخه ثانى زراره باشد ، زيرا در حالى كه زراره هم محدّث بود و هم حكيم الهى و مبتكر مكتب كلام در تشيّع ، محمد بن مسلم ، آگاهى و دانش علم حديث را همراه با حقوق و قضا و احكام در خود جمع كرد و به خاطر ارائه راه حل‌هاى سريع و ضربتى مشهور گرديد . وى نيز زاهدى معروف بود . در ميان اين پيروان امام باقر ( ع ) ، ابو بصير ليث البخترى المرادى به عنوان فقيه و محدث بزرگ شيعه به شهرت رسيد و نام‌آور شد . ابو بصير كه مولايى از بنى اسد بود ، صحابى محبوب امام باقر ( ع ) و سپس امام جعفر صادق ( ع ) شد . از امام صادق نقل مىشود كه فرموده‌اند : ابو بصير ، بريد ، زراره و محمد بن مسلم « ميخ‌هاى خيمه عالم » اند و اگر آنان نبودند احاديث نبوى از بين رفته بود . ( 45 ) آنان نزديكترين ياران و بهترين شاگردان مكتب امامان بودند ، چهره درخشان ابو حمزه الثمالى ، مقامى و الا را در ميان ياران امام باقر ( ع ) اشغال كرد و احاديث زيادى كه به ذكر معجزات مربوط مىشود به دو مىرسد . ( 46 ) الكميت بن زيد الاسدى ، ( 47 ) شاعر نامدار معاصر امام باقر ( ع ) ، از شيعيان ممتاز و عاليقدر آن حضرت بود . او بيش از هر شخص ديگرى با ذوق شعرى خود و فداكارى خاص كه در اشعار غرايش يافت مىشود ، نام و آوازه امام باقر ( ع ) را به اطراف و اكناف برد . ولى همين مجموعه اشعار او كه اختصاص به ستايش اهل البيت دارد و به « هاشميات » معروف است موجب گرفتارىهاى بسيار شديد براى او شد ، يوسف بن عمر ، فرمانرواى ضد علوى عراق ، توجه خليفه عبد الملك ( 48 ) را