ثالثا ، ارتش توّابون شامل تعداد زيادى از قراء اصلى كوفه بود . ( 27 ) و هر پنج نفر رهبر از ميان اين قراء بودند . با وجود بر اين ، همهء اين حقايق ، بر دو نكته اساسى دلالت دارند . اولا نهضت تشيّع تا زمان توّابون ( 65 / 684 ) هنوز ويژگى عربى محض داشت و كلا از عناصر غير عرب ، اعم از هم آئين‌ها و غيره ، دست نخورده مانده بود . ثانيا نهضت توّابون جنبه مذهبى محض داشت . حسين ( ع ) خود هنگامى كه با ارتش يزيد روبرو شد ، كاملا از شان و مقام خود به عنوان نواده پيامبر و پسر على ( ع ) آگاه بود و توّابون با عمل خود ، يقينا وفادارى خود را نسبت به على ( ع ) و محمد ( ص ) جمع كردند و از اينرو نهضت خود را صد در صد مذهبى نگهداشتند . در خاتمه ، اگر عواطف و احساسات و بيانات شيعيانى كه جان خود را با حسين ( ع ) در كربلا فدا كردند ، آنچنان كه در فصل گذشته شرح داده شد ، با سخنان و بياناتى كه در اين فصل از توّابون نقل گرديد مقايسه كنيم درمىيابيم كه اين عواطف و سخنان در هر دو گروه بر پايه همان اصول مذهبى قرار داشت . ولى با وجود بر اين ، تفاوت بزرگى بين اين دو گروه وجود دارد . حضور حسين ( ع ) در كربلا تعهد شخصى بزرگى را براى شيعيانى كه به همراه او جنگيدند و شهيد شدند در برداشت . اما در مورد توّابون بجز احساس وظيفه قوى و احساس تعهد عميق مذهبى ، نيروى الزام‌آور شخصى ديگرى كه بتواند آنها را با شور و شوق كافى نگهدارد تا مرگ را برگزينند ، وجود نداشت . بنابراين ، توّابون ، تشيّع را قدمى ديگر به طرف وجودى مستقل و بىنياز به پيش بردند .