سيد حسين محمد جعفري ( مترجم : سيد محمد تقى آيت اللهى )

252

تشيع در مسير تاريخ ( فارسي )

طبرى ، علاوه بر ابو مخنف و ابن الكلبى ، احاديث چندى را نيز از محدثين ديگر روايت مىنمايد كه اين روايات در اكثر موارد مقتل ابو مخنف را تائيد و تصديق مىكنند . مأخذ ديگرى كه از ابو مخنف روايت مىكند ، بلاذرى ( متوفى 279 / 893 - 892 ) است كه كتاب انساب الاشرافش مربوط به حسين ( ع ) ، مىباشد ، كه هنوز بچاپ نرسيده است ولى وكسيا واگليرى ) Veccia Vaglieri ( در مقاله طولانى و جامع خود دربارهء حسين ( ع ) در چاپ جديد دائرة المعارف اسلام از آن استفاده كرده است . واگليرى در مىيابد كه : « بلاذرى اكثر اوقات همان مآخذ طبرى را به كار برده ولى اغلب خلاصه‌اى از آن برداشته و آن را با كلمه قالوا ( آنها گفتند ) معرفى مىكند . و جملات اضافى را خود فراهم مىسازد . « بررسى از اين دست‌نويس ما را به همان يافته‌ها رهنمون مىسازد . بنابراين ، مراجعات مفصل به دست‌نويس انساب غير ضرورى به نظر مىرسد . ( 93 ) علاوه بر اين دو ، كه بطور كلى از ابو مخنف استفاده كرده‌اند ، به ابن كثير ( متوفى 774 / 1373 - 1372 ) هم در اين فصل مراجعه كرده‌ايم . ( 94 ) ابن كثير يكى از شاگردان ابن تيميه است كه سنّى متعصّبى بوده و از مكتب شامى پيروى مىكند . وى نسبت به شيعيان نظر بسيار انتقادآميزى دارد و اغلب آنها را روافض مىنامد . ابن كثير ، مطالب را با توجه به ديدگاه خود بطور انتخابى مىنويسد و بطور طبيعى قسمتهايى از ابو مخنف را كه مستقيما با منافع او مغايرت دارد ، نظير مراجع مربوط به عثمان و غيره ، ناديده مىگيرد ، و در غير اين صورت ، اكثر مطالب ابو مخنف را مىپذيرد . از سوى ديگر نويسندگان متقدم شيعه ، مانند شيخ مفيد ( متولد 336 / 947 و متوفى 413 / 1022 ) در ارشاد و ديگران ، تراژدى كربلا را به غير از ابو مخنف از مآخذ خود روايت مىكنند . سلسله اين روايات اغلب به على بن الحسين ( ع ) برمىگردد . اين فرزند حسين ( ع ) ، كه در هنگام حضورش در كربلا 23 ساله بود ، بخاطر بيمارى نتوانست در نبرد شركت جويد و از اين رو جانش از قتل عام عمومى آن روز محفوظ ماند و وى راوى عمده واقعه كربلا شد .