كه هر دوى آنها درباره اين حادثه مطالبى نوشته‌اند . ( 26 ) كتاب الفتوح ، نوشته ابو محمد احمد بن اعثم الكوفى الكندى ، يكى از قديمترين آثار جامع و منظم در تاريخ فتوحات صدر اسلام و كشمكش‌هاى داخلى جامعه اسلامى است كه از اهميّت بيشترى برخوردار مىباشد . بنا به گفته دانشمند متأخر ، دكتر شعبان ( 27 ) اين اثر در سال 204 / 819 تنظيم شده است ، از اينرو ، تاريخ مرگ ابن اعثم ، نويسندهء كتاب بايد در حدود اواسط قرن سوم / نهم ، باشد نه آنچنان كه تصوّر شده بود يعنى سال 314 / 926 . در هر صورت ، اين موضوع به اثبات مىرسد كه تاريخ او ، مأخذ عمده‌اى براى تواريخ صدر اسلام ، بخصوص حوادث مربوط به عراق بوده است . ابن اعثم موفق به دسترسى به آثار زهرى ، ابو مخنف و ابن الكلبى و بعضى ديگر از محدثين درجه دوم بوده است . بنا به روش تحقيق او ، آنچنان كه در كتاب الفتوح آشكار است ، وى روايات اين نويسندگان را به صورت روايت تاريخى منسجم و متصل و بدون انقطاع نقل مىكند و به بيان هر يك از روايات مىپردازد . با وجود اين ، وقتى كه روايت مهمى را نقل مىكند ، از مآخذ آن نيز نام مىبرد . در اين رابطه ، نام مدائنى بيشتر از همهء نامها به چشم مىخورد . بنا به گفتهء شعبان ، ابن اعثم ، معاصر با مدائنى بوده است و امتياز او اين است كه روايات را از خود مدائنى نقل كرده است . ( 28 ) مقايسه‌اى كه بين روايات ابن اعثم و مدائنى صورت گرفته و طبرى هم آن را ثبت كرده است ، نشان مىدهد كه ابن اعثم ، در كتاب الفتوح ، نه تنها همان مطالب طبرى را نقل كرده بلكه تفصيلات مهم ديگرى را كه طبرى آنها را ناديده گرفته اضافه نموده است . روايت كامل خبر ابن اعثم و ابن ابى الحديد ، كه او هم از مدائنى نقل مىكند ، تأييد مىشود . ابن ابى الحديد تنها شرح مختصرى از صلح حسن ( ع ) را ارائه مىدهد درحالىكه ابن اعثم ، شرح كامل جريان حوادث را از مدائنى نقل كرده است . مىشود . ( 29 ) مكاتبهء بين حسن ( ع ) و معاويه را بايد با اين زمينه بررسى كرد و توجه لازم را بدان معطوف داشت . اين متون همراه با مآخذ ديگرى كه در بالا بدانها اشاره رفت ، ما را به تصوير روشن‌ترى از واقعهء صلح ، بيشتر از آنچه تاكنون در دسترس