عليه حكمرانى عثمان بپاشد . ( 22 ) وى به عنوان شخصى كه قبلا يهودى بوده و بعدا اسلام را پذيرفته است معرفى مىشود . در حالى كه دانشمندان اخير اسلامى مانند على الوردى با تمام قوت اظهار مىكنند كه عبد الله بن سبا هرگز وجود نداشته است و فعاليتهايى كه به او نسبت مىدهند بوسيله عمار بن ياسر كه همچنين ملقب به السوداء بوده انجام مىشده است . ( 23 ) علماى متأخر اروپا نيز ترديد خود را در شخصيت تاريخى السوداء بيان داشته‌اند و معتقدند كه او چهره‌اى افسانه‌اى بوده است . ( 24 ) پديده جالبى است كه خصومت عليه عثمان همراه با فزونى طرفداران على ( ع ) در كنار هم رشد مىكرد . ( 25 ) مخالفت دين‌دارانه عليه اشرافيت اموى با جانبدارى از على ( ع ) به مقدار زياد با هم همگام بود . علاوه بر حاميان پرحرارت على ( ع ) طلحه و زبير نيز فعاليّتهاى تبليغاتى خود را عليه عثمان هدايت كردند و وقتى كه محمد بن ابى بكر و محمد بن ابى حذيفه براى برانگيختن مردم عليه خليفه به مصر رفتند ، محمد بن طلحه را ديدند كه براى انجام همان مقصد بدانجا گسيل شده بود ( 26 ) حتى بيوه‌هاى پيامبر به خليفه اعتراض كردند و بخصوص عايشه او را ملقّب به نعثل ( ريش بزرگ و سينه پشمالو ) كرد و او را سرزنش‌هاى فراوان مىنمود . ( 27 ) نارضايتى جوشان ، به هنگامى كه افراد طاغى كوفه ، بصره و مصر تحت رهبرى قراء مدينه راه‌پيمايى كردند به صورت انقلاب در سال 35 / 656 منفجر شد . اين نكته جالب توجه است كه غالبا اكثر افراد فعالى كه اين برخوردها را رهبرى مىكردند منشأ يمنى داشته‌اند . آنان با مهاجرين مدنى طرفدار على ( ع ) و انصار نظير عمار و ديگران ملحق شدند و به زودى حالت هرج و مرج به وجود آمد . حوادثى كه به قتل عثمان انجاميد از محدوده اين مطالعه خارج است ولى تقريبا مشخص است كه سوء قصد به جان عثمان حتى از خواسته‌هاى همان اصحابى هم كه آشكارا با خليفه مخالفت مىكردند فراتر بود . هدفهاى آنها تنها اين بود كه عثمان را خلع كنند نه اينكه او را بكشند . پرواضح است كه حتى در آخرين روزهاى شورش و بلوا على ( ع ) به نقش ايجاد ميانجيگرى و آرامش و مصالحه و آشتى همچنان ادامه مىداد . آن حضرت در پراكنده كردن انبوه مردم كه