سبط ابن الجوزي ( مترجم : محمدرضا عطائى )
25
تذكرة الخواص ( شرح حال و فضائل خاندان نبوت ) ( فارسي )
مسلمين جايز بود تا وقتى كه آيهء « وَ قُومُوا لِلَّهِ قانِتِينَ » « 1 » نازل شد ، آنگاه خوددارى كردند « 2 » . از جمله در سورهء براءة ، آيهء « يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَ كُونُوا مَعَ الصَّادِقِينَ » « 3 » علماى سير و نويسندگان شرح احوال مىگويند معناى آيه چنين است ، يعنى با آل و اهل بيت او باشيد ، ابن عبّاس گويد : على ( ع ) سرور راستگويان است . ( 1 ) از جمله در سورهء هود ، آيهء : « أَ فَمَنْ كانَ عَلى بَيِّنَةٍ مِنْ رَبِّهِ وَ يَتْلُوهُ شاهِدٌ مِنْهُ » « 4 » ثعلبى در تفسير خود از قول ابن عبّاس مىنويسد : مقصود على ( ع ) است و معناى « وَ يَتْلُوهُ شاهِدٌ مِنْهُ » اين است كه على ( ع ) از همه كس به رسول خدا ( ص ) نزديكتر بود . ( 2 ) ثعلبى به اسناد خود تا على اين روايت را از قول زاذان نقل كرده ، مىگويد : من خود از آن حضرت شنيدم كه مىفرمود : « سوگند به خدايى كه دانه را ( زير زمين ) شكافته و انسان را آفريده است اگر برايم مسندى نهند ( كنايه از اين كه اگر شرايط و مقتضيات موجود باشد ) هرآينه بين اهل تورات به تورات و بين پيروان انجيل به انجيل و بين پيروان قرآن به قرآنشان داورى خواهم كرد و حكم خواهم داد ، به خدايى كه جان من در قبضهء قدرت اوست هيچ مردى از قريش نيست كه از دم تيغ گذشته باشد مگر اين كه دربارهء او آيهاى از قرآن سراغ دارم
--> ( 1 ) بقره ( 2 ) آيه 238 : و براى خدا با تذلّل و فروتنى به پا ايستيد . ( 2 ) در منابع تفسيرى و غير تفسيرى شيعه ، چنين چيزى را پيدا نكردم و اين گفته با هيچ منطقى نيز تطبيق نمىكند كه به هنگام نماز و لو در اوّلين روزهاى اسلام و نخستين روزهاى وجوب نماز ( كه قهرا اسلام با نماز همزمان شروع شده ) سخن گفتن و يا ديگر چيزهاى مبطل را مجاز دانسته باشند ، آنچه در شأن نزول اين آيه شريفه آمده است ، چنين است : جمعى از منافقان گرمى هوا را براى ايجاد تفرقه در صفوف مسلمين بهانه كرده و در نماز جماعت شركت نمىكردند و به دنبال آنها نيز بعضى ديگر از شركت در جماعت خوددارى كردند و جماعت مسلمين تقليل يافت ، پيامبر ناراحت شد و آنها را به مجازات تهديد كرد . زيد بن ثابت نقل مىكند كه پيامبر در گرماى فوق العادهء نيمروز نماز ظهر را با جماعت مىگزارد و اين كار براى ياران آن حضرت بسيار سنگين بود ، آيهء فوق نازل شد و اهميت نماز را ( بخصوص نماز ظهر ) را بيان كرد . ( تفسير نمونه ج 2 ، ص 146 ) - م . ( 3 ) توبه ( 9 ) آيهء 119 اى كسانى كه ايمان آوردهايد از ( مخالفت ) خدا بپرهيزيد و با صادقان باشيد . ( 4 ) هود ( 11 ) آيهء 17 ، آيا آن كس كه دليل آشكارى از پروردگار خويش دارد و به دنبال آن شاهدى از سوى او مىباشد .