سبط ابن الجوزي ( مترجم : محمدرضا عطائى )
441
تذكرة الخواص ( شرح حال و فضائل خاندان نبوت ) ( فارسي )
مىگويد : زيد بن على نزد هشام رفت و شمهاى از وام زيادى كه داشت و نيازمنديهايش را به او گفت ولى او هيچ يك را برآورده نكرد ، و از هشام سخن تندى شنيد ، مىگويد : وى از نزد هشام بيرون آمد در حالى كه ( از ناراحتى ) دست به موهاى شاربش مىكشيد و آن را مىچرخاند ، و مىگفت : كسى دوستدار چنين زندگى نيست مگر خوار باشد ، سپس به كوفه رفت و در آنجا يوسف بن عمر كارگزار هشام بود . ( 1 ) واقدى مىگويد : وام زيد پانصد هزار درهم بود ، وقتى كه كشته شد ، هشام گفت : كاش آن را ادا كرده بودم كه آسانتر از آن بود كه شد « 1 » ! ( 2 ) واقدى مىگويد : به هشام بن عبد الملك خبر دادند كه زيد در كوفه اقامت دارد به يوسف بن عمر نوشت كه زيد را به مدينه بفرست زيرا از آن بيم دارم كه او مردم كوفه را وادار به قيام كند چون او شيرين سخن است به علاوهء خويشاوندى كه با رسول خدا ( ص ) دارد ، يوسف بن عمر به دنبال زيد فرستاد و دستور داد كه بايد به مدينه برود او بهانه مىآورد و شيعيان نزد وى رفت و آمد داشتند ، تا اين كه زيد پنج ماه در كوفه ماند و يوسف بن عمر در حيره اقامت داشت كسى را نزد زيد فرستاد و گفت : ناگزير از رفتنى ! بدين جهت زيد به قصد مدينه از كوفه بيرون شد و شيعيان در پى او رفتند و گفتند : كجا مىروى در حالى كه صد هزار نفر از ما همراه تو و در پى تو شمشير مىزنيم ؟ ( 3 ) و به قدرى اصرار كردند كه وى به كوفه بازگشت ، گروهى از ايشان با وى بيعت كردند از جمله سلمة بن كهيل ، منصور بن خزيمه با گروهى ديگر ! داوود بن على بن عبد اللّه ابن عبّاس به وى گفت : پسر عمو ! اين گروه تو را به خود مغرور نكنند زيرا در خاندان شما بالاترين عبرتها براى تو وجود دارد و در اين كه آنها بزرگان اهل بيت را تنها گذاشتند براى تو كافى است و همواره چنان بود تا به قادسيه رفت ، جمعى به دنبال وى رفتند و گفتند : برگرد كه تو مهدى امّتى ! ولى داوود مىگفت : سخن اينان را مشنو كه همينها پدر و برادران تو را كشتند و كردند آنچه كردند ! پانزده هزار نفر از ايشان بر اساس كتاب خدا و سنّت رسول خدا و جهاد با ستمگران و يارى مظلومان و دادن حقّ
--> ( 1 ) آيا مىشود چنين چيزى را نسبت به جناب زيد كه او را حليف القرآن مىگفتند و تربيتشدهء پدرى چون امام سجاد بود ، پذيرفت كه به خاطر ادا نشدن دينش قيام كرده باشد ؟ ! نقل اين قبيل مطالب دور از انصاف است - م .