سبط ابن الجوزي ( مترجم : محمدرضا عطائى )

298

تذكرة الخواص ( شرح حال و فضائل خاندان نبوت ) ( فارسي )

رفت ، مردم او را بزرگ داشتند ، وى در زندان را شكست و زندانيان را آزاد كرد و رياح بن عثمان را در خانهء هشام زندانى كرد و بعد به منبر رفت و خطبه خواند و گفت : اى مردم ! كارهايى كه اين طاغوت دشمن خدا ابو جعفر منصور انجام داده بر كسى پوشيده نيست ، وى در ستيز با خداست و به خاطر كوچك كردن كعبه ، گنبد خضرا را ساخته است ، خداوند موقعى فرعون را دچار عذاب كرد كه او گفت : « أَنَا رَبُّكُمُ الْأَعْلى » « 1 » و سزاوارتر از همهء مردم به قيام در مقابل او ، فرزندان مهاجران و انصارند . خداوندا ! آنان حرام تو را حلال و حلال تو را حرام شمرده و بيمناكان را امان داده و امان‌يافتگان را بيمناك كرده‌اند ، خداوندا شمار آنها را اندك نما و آنها را پراكنده كن و از پا در آور و كسى از آنها را باقى مگذار اين سخنان را گفت و از منبر به زير آمد . ( 1 ) ( مؤلف ) مىگويم : در اين روايت چنين آمده است كه محمد گفت : وى گنبد خضرا را بنا كرده ، در حالى كه اين نادرست است زيرا كه بغداد پس از قتل محمد و ابراهيم ساخته شده است . ( 2 ) ابن جرير در تاريخ خود نقل كرده ، مىگويد : از مالك بن انس دربارهء خروج با محمد استفتا كردند و به او گفتند كه در گردن ما بيعت ابو جعفر منصور است ؟ مالك گفت : شما از روى اجبار با او بيعت كرده‌ايد و بر شخص مجبور پيمانى نيست از اين رو مردم به جانب محمد شتافتند و مالك خانه‌نشين شد و ديگر از خانه بيرون نيامد . ( 3 ) واقدى و ديگران نقل كرده‌اند : عبد اللّه بن على بن عبد اللّه بن عبّاس عموى منصور در زندان وى بود ، ابو جعفر گفت : با وى مشورت كنيد ، او گفت : ابو جعفر را بخل از پا درآورده ، بگوييد : اموال را انفاق كند ، اگر پيروز شد كه حكومت به دست او بر مىگردد و اگر پيروز نشد ، دشمن توان مالى نخواهد داشت . ( 4 ) هشام بن محمد مىگويد : چون ابو جعفر از خروج محمد اطلاع يافت ، در نامه‌اى به او نوشت : از امير المؤمنين ابو جعفر به محمد بن عبد اللّه : خداى تعالى مىفرمايد : « إِنَّما جَزاءُ الَّذِينَ يُحارِبُونَ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ وَ يَسْعَوْنَ فِي الْأَرْضِ فَساداً - تا آنجا كه مىفرمايد : - إِلَّا الَّذِينَ

--> ( 1 ) نازعات ( 79 ) ، آيهء 24 : و گفت : من پروردگار بزرگ شما هستم .