از آن گرامى شنيدم كه مىفرمود : از دو چيز بر امّتم بيمناكم : باور كردن نجوم و تكذيب مقدّرات ، ( 1 ) سپس فرمود : نه محمد ( ص ) منجّم داشت و نه خلفاى پس از او ، آنگاه فرمود : آيا تو مىدانى كه همين اسب بر چه چيز باردار است ؟ گفت : اگر محاسبه كنم مىدانم فرمود : « هر كه اين گفتهء تو را باور كند قرآن را تكذيب كرده است ، خداى تعالى مىفرمايد : « إِنَّ اللَّهَ عِنْدَهُ عِلْمُ السَّاعَةِ وَ يُنَزِّلُ الْغَيْثَ وَ يَعْلَمُ ما فِي الْأَرْحامِ وَ ما تَدْرِي نَفْسٌ ما ذا تَكْسِبُ غَداً وَ ما تَدْرِي نَفْسٌ بِأَيِّ أَرْضٍ تَمُوتُ إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ خَبِيرٌ » « 1 » و محمد ( ص ) چنان علمى را كه تو ادّعا دارى ادّعا نداشت پس هر كه تو را تصديق كند مانند كسى است كه براى خدا شريكانى قائل شده است ، خداوند اراده‌اى جز ارادهء تو نيست و خيرى جز از طرف تو نمىباشد و خدايى جز تو وجود ندارد ، سپس رو به او كرد و گفت : اى پسر احمر من سخن تو را تكذيب مىكنم و با گفتهء تو مخالفم ، و همين لحظه مىروم كه تو نهى كردى و آنگاه رو به مردم كرد و فرمود : « اى مردم ! از آموختن نجوم بپرهيزيد مگر به قدرى كه در تاريكيهاى بيابان يا دريا بدان وسيله راه را پيدا كنيد . ( 2 ) منجم كافر است و كافر در دوزخ ! اى پسر احمر به خدا سوگند كه اگر بعدها به من بگويند كه به ستاره‌ها نگاه مىكنى و مطابق آن عمل مىكنى بر تو حدّ مفترى ( دروغ‌پرداز و تهمت زن ) جارى مىكنم و تو را حبس ابد مىكنم و تا زنده‌اى از سهميهء بيت المال محروم مىسازم كه از اختيارات من است » « 2 » . و بعد امير المؤمنين همان ساعت كه آن مرد از حركت نهى كرده بود ، حركت كرد و بر خوارج پيروز شد و آنها را تار و مار كرد سپس فرمود : « ما بلاد كسرى و قيصر و تبّع و حمير و تمام سرزمينها را بدون پيشگويى منجم فتح كرديم » . ( 3 ) « اى مردم ! به خدا توكل كنيد و بر او اعتماد كنيد مگر نمىبينيد كه اگر ما آن ساعتى را كه آن منجم گفته بود حركت مىكرديم مردم مىگفتند ما به پيشگويى منجم پيروز شديم بنا بر اين به خدا اعتماد كنيد و بدانيد كه اين ستاره‌ها چراغهايى هستند كه باعث زينت دنيا و

--> ( 1 ) لقمان ( 31 ) ، آيهء 34 : علم قيامت نزد خداست و او باران را فرو مىفرستد و بدانچه در رحمهاست آگاه است هيچ كس نمىداند فردا چه كسب مىكند و كسى نمىداند در كجا مىميرد ، براستى كه خدا دانا و آگاه است . ( 2 ) با آنچه در نهج البلاغه كلام 78 آمده بسيار ، متفاوت بلكه بىشباهت است ، بخصوص قسمت آخر مطالب به سخن امام شباهت زيادى ندارد . قابل ذكر است كه علم نجوم به معنى رياضى آن ممنوع نشده است - م .