پس چگونه ممكن است عمل مقبول كم باشد » « 1 » . ( 1 ) ابو نعيم به نقل از ابو ابراهيم بن محمد بن حسن مىگويد : احمد بن ابراهيم بن هشام دمشقى نامه‌اى به من نوشت كه ابن صفوان از قاسم بن يزيد بن عوانه به نقل از ابن حرب و او از ابن عجلان ، از جعفر بن محمد و او از پدر و از جدّش نقل كرده ، مىگويد : امير المؤمنين ( ع ) جنازه‌اى را تشييع كرد ، همين كه جنازه را داخل لحد گذاشتند ، كسانش فرياد برآوردند و گريستند ، فرمود : ( 2 ) « چرا گريه مىكنيد ؟ ! هان به خدا سوگند ، اگر آنچه را كه او مىبيند آنها ببينند هرآينه ايشان گريستن بر او را فراموش مىكنند ! هان به خدا سوگند كه وى به سوى ايشان بارها بازمىگردد تا هيچ كس از آنها نماند ! » . سپس در ميان جمع به پا خاست و فرمود : « بندگان خدا ! شما را به تقواى الهى سفارش مىكنم آن خدايى كه مثلها براى شما زده و مدّت عمر شما را مقدّر كرده و گوشهاى شما را براى شنيدن و دلهاى شما را براى فهميدن شنيدنيها و فهميدنيها آماده كرده است . براستى كه شما را بيهوده نيافريده و شما را از ياد نبرده است بلكه شما را با نعمتهاى فراوان ظاهرى و باطنى گرامى داشته است ( 3 ) بنابراين اى بندگان خدا ! از خدا بترسيد و در پى كار نيك درآييد و پيش از آن كه پشيمان شويد و قبل از آن كه مرگ لذّتها را در هم شكند و جمعيتهاى شما را از هم بپاشد در عمل بشتابيد ، زيرا كه نعمتهاى دنيا ناپايدار و از مصائبش گريزى نيست ، دنيا فريبنده‌اى گذرا ، تكيه گاهى خميده و نعمتى از بين رفتنى و گردنى بىزيور است ، پس اى بندگان خدا از عبرتهاى روزگار پند بگيريد و از موارد خطر بپرهيزيد ، گويا چنگالهاى مرگ بر شما در آويخته و بلا و گرفتارى شما را محاصره كرده ، امورى كوتاه مدّت فاصله شده بين شما و دميدن صور و بر انگيخته شدن از قبور و آمدن به محشر و ايستادن براى حساب در روز رستاخيز و حضور خلايق در پيشگاه خداوندى كه آغاز و انجام به دست اوست و هر كسى بيايد در حالى كه راننده و گواهى همراه اوست و به كم و زياد و كوچك و بزرگ عملش به طور كامل رسيدگى مىشود و زمين به نور پروردگارش روشن شود و نامهء اعمال نهاده شود « 2 » ، براى آن روز همه جاى عالم مضطرب و

--> ( 1 ) نهج البلاغه ( صبحى صالح ) حكمت 94 با تفاوت بسيار - م . ( 2 ) در نسخه‌اى آمده است : پيامبران و شهيدان را بياورند و ميان ايشان به حق حكم كنند و به ايشان ستم روا ندارند .