امام هادى عليه السّلام به وسيلهء مطالبى كه از جدش امام امير المؤمنين عليه السّلام دربارهء اين مسأله رسيده ، عقيدهء خودش را بر بطلان جبر و تفويض و اثبات امر بين امرين استوار فرموده و استحكام بخشيده است آنگاه امام عليه السّلام براى تأييد سخنان خود به ذكر مثالها و نمونه‌هايى پرداخت و فرمود : « مثل آزمودن به وسيلهء قدرت و توان كسى ، مثل مردى است كه بنده‌اى دارد و مال و ثروت فراوانى در اختيار اوست ، و با علم به سرانجام كار بنده‌اش مىخواهد او را بيازمايد ، و آن چه را خواسته از دارايى خويش به بنده‌اش داده است و كارهايى هم از او خواسته كه چه مىخواهد و به او دستور داده است كه مالى را كه به او داده در آن راه صرف كند از كارهايى كه دوست ندارد او را منع كرده و قبلا به او گفته است كه از آنها دورى كند و از آن چه به او داده ، در آن راه صرف نكند در حالى كه آن مبلغ در هر دو راه قابل صرف است ، حال يكى آن مال را در راه فرمان آقا و پسند او صرف كرده و ديگرى در پيروى از نهى و خشم او خرج كرده است ، و آقا او را در خانهء آزمون جا داده و به وى اعلام كرده است كه سكونت در آنجا موقتى است و او خانهء ديگرى در پيش دارد كه خواه و ناخواه بايد برود ، و در آن خانه پاداش و كيفر هميشگى است . اگر بنده آن چه را كه به وى داده‌اند در آن راهى صرف كند كه به او دستور داده‌اند آن ثواب و پاداش جاودانه در آن خانهء ابدى را به او خواهند داد ، و اگر مالى را كه به وى داده‌اند در راهى صرف كند كه منع شده ، در آن صورت مجازات دائمى را در آن خانهء هميشگى به وى خواهند داد . آقا در اين خانه حد معينى را مقرر فرموده كه مربوط به همين خانهء موقت اوّليّهء اوست و اعلام فرموده است كه چون بنده به اين حدّ برسد و آن مال و آن بنده را جابجا كند با اين كه آن آقا هميشه مالك آن بنده و آن مال است ، جز اين كه به او وعده داده است كه آن مال را تا در اين خانهء اوّليه است از او نگيرد تا اين كه مدت مقرر سكونت خود را بگذراند و آقا به اين قول خود وفادار است زيرا عدل ، وفا ، انصاف و حكمت از جمله صفات او هستند ، آيا اگر اين بنده ، مالى را كه به او داده‌اند ، در راه خود صرف كند ، نبايد آقا به وعدهء اجر و ثوابى كه داده