الشيخ باقر شريف القرشي ( مترجم : محمدرضا عطائى )
110
حياة الإمام الهادي ( ع ) ( تحليلى از زندگانى امام هادى ع ) ( فارسي )
امام موسى عليه السّلام ، در پاسخ وى فرمود : « از سه صورت بيرون نيست ! يا اين است كه از خداى عز و جل است - و چنين نيست - در آن صورت بر خداوند كريم روا نيست ، بندهاش را به گناهى كه نكرده عذاب كند و يا از خدا و بنده با هم است - كه چنين نيست - در آن صورت بر شريك قوى روا نيست به شريك ضعيف ستم روا دارد ، و يا از خود بنده است - كه چنين است - در اين صورت اگر عقوبت كند به دليل گناه او عقوبت كرده است و اگر ببخشد به جود و كرمش بخشيده است . . . » امام عليه السّلام ، براى بطلان و نادرستى جبر استدلال كرده و فرموده است كه انسان در زندگى دنيا آزاد است ، نه بر اطاعت خدا مجبور است و نه بر معصيت خدا ، اراده و تصميمگيرى در دست خود انسان است ، بنابراين اوست كه هر چه را بخواهد اختيار مىكند . و در اينجا سخن ما دربارهء پارهاى از احاديثى كه امام عليه السّلام از پدران بزرگوارش - سلام اللّه عليهم - نقل كرده بود به پايان رسيد . واگذاردن اخبار مشكل به خود اهل بيت امام هادى عليه السّلام ، شيعيانش را بر پايدارى و اعتقاد راسخ نسبت به اخبارى كه از ائمهء طاهرين نقل مىشود ، ملزم ساخته است . بنابراين ، آن روايتى را كه مىدانند از ايشان صادر شده و معناى آن را نيز مىدانند ، به آن عمل كنند و آنچه را كه درك معنايش برايشان دشوار باشد ، امام عليه السّلام دستور داده است كه در اين صورت به خود ايشان بازگردانند تا براى ايشان توضيح دهند ، و اين بيان در پاسخ امام به نامه داوود بن فرقد فارسى آمده است . در نامهء داوود ، چنين است : « از مسائلى كه از پدران و اجداد طاهرين شما به ما رسيده است و ما در آن باره اختلاف نظر داريم ، بفرماييد كه با وجود اختلاف ، چگونه به آنها عمل كنيم ؟ » امام عليه السّلام در پاسخ وى فرمود :