محمدجواد فضل الله ( مترجم : سيد محمد صادق عارف )
31
الامام الرضا ( ع ) تاريخ و دراسة ( تحليلى از زندگانى امام رضا ع ) ( فارسي )
برخى از اهل سنّت ، اين حديث را به نحو ديگرى روايت كردهاند ، چنان كه در موطّأ مالك آمده كه راوى گفت « مالك براى من حديث كرده ، كه به او چنين رسيده ، كه پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و إله فرموده است : تركت فيكم أمرين لن تضلّوا ما تمسّكتم بهما كتاب اللّه و سنّة نبيّه . يعنى : دو امر را در ميان شما وامىگذارم مادام كه به آنها چنگ زنيد ، هرگز گمراه نخواهيد شد . و اينها كتاب خدا و سنّت پيامبر اوست » . ابن حجر در صواعق ، اين را به طور مرسل آورده است « 1 » ، و طبرانى در أوسط ، و ابن هشام در سيره ، نيز آن را مرسلا و بدون ذكر سند ، نقل كردهاند ، و شايد اين راويان به موطّأ مالك اعتماد كردهاند ، كه او نيز آن را مرفوعا بدون ذكر سند آورده است . مايه شگفتى است كه ، استاد محمّد ابو زهره ، در كتاب خود به نام الامام الصّادق مىگويد ، كتابهايى از اهل سنّت كه اين حديث را به لفظ « سنّتى » آوردهاند ، معتبرتر از كتابهايى است ، كه آن را به لفظ « عترتى » روايت كردهاند ، با اين كه تنها كتابى كه ، آن را به لفظ « سنّتى » آورده و با لفظ « عترتي » آن را روايت نكرده ، همان موطّأ مالك است ، و كتابهاى سهگانه ديگرى ، كه اين حديث را به لفظ « سنّتى » ذكر كردهاند ، با لفظ « عترتى » نيز روايت كردهاند . و امّا كتابهايى كه به لفظ « عترتى » آن را روايت كردهاند ، بيشتر آنها كتب حديث و تفسير و سيره است مانند صحيح مسلم ، سنن دارمى ، سنن ابى داوود ، سنن ابن ماجه ، خصايص نسايى ، مسند احمد ، مستدرك حاكم و بسيارى جز اينها . مسند احمد ، مستدرك حاكم ، ذخاير طبرى ، حلية الاوليا ، كنز العمال ، تفسير رازى ، تفسير ثعالبى ، تفسير نيشابورى ، خازن ، ابن كثير و بسيارى جز اينها . اين روايت با لفظ « عترتى » در سى و دو حديث از طريق اهل سنّت نقل ، و چنان كه ابن حجر گفته ، از بيست و چند صحابى ، روايت شده ، و از طريق شيعه ضمن هشتاد و دو حديث بيان شده است ، و با وجود همه اين كتابها و طرق معتبر آن ، كه برخى از آنها در عاليترين درجه صحّت و وثاقت است ، و همچنين تواتر آن كه كمتر حديثى از آن برخوردار است ، متأسفانه استاد ابو زهره نتوانسته است وثوق و اطمينان پيدا كند ، و
--> ( 1 ) - همان ، ص 148 . همچنين « الرّسالة في حديث الثقلين » چاپ « دار التقريب بين المذاهب الاسلاميّه » در قاهره .