پيش از زمان ائمّه عليهم السّلام روشن و شناخته نبوده است ، و بر اثر تعاليم آنان ، آشكار و مشكلات آن مباحث ، بر طرف شده است از اين قبيل است دانش شيمى ، كه امام صادق عليه السّلام نخستين كس است كه آن را مىدانسته ، و مبانى و قوانين آن را بنيان نهاده است ، و نيز دانش پزشكى ، كه امام رضا عليه السّلام در رساله‌اى كه براى مأمون مرقوم داشته ضوابط و دقايق آن را ، با اسلوبى تازه و بديع ، و روشى جالب و زيبا شرح داده است . همچنين است بسيارى از دانشهاى گوناگون ديگر ، كه در ايجاد احكام و تأسيس مبانى ، و توسعه و تنوّع بخشيدن به مطالب آنها ، بزرگترين سهم را دارا مىباشند ، و اخبار و آثار آنها پر است از شرح اين مطالب . ما از دانشمندان گذشته كسى را نمىشناسيم ، كه امام صادق عليه السّلام دانش شيمى را نزد او فراگرفته باشد ، و يا امام رضا عليه السّلام پيش او پزشكى خوانده باشد ، بلكه اين چشمه جوشان دانش را ، ائمّه عليه السّلام يكى پس از ديگرى از جدّ بزرگوار خود به ارث برده‌اند . از اين رو مىبينيم هنگامى كه مدرك و مأخذ پاسخ ائمّه عليهم السّلام به مسائل از آنان پرسش مىشود ، پرسش‌كننده را به استنباط خاصّ خود از كتاب خدا ، و يا مصحف فاطمه عليها السّلام ، و يا آنچه از پدرانشان به آنان رسيده است ارجاع مىدهند و به روايات صحابه و تابعان ، و يا ارباب علوم و فنون استناد نمىكنند . ترديدى نيست كه احاطه آنان ، به انواع علوم و فنون و معارف ، آن چنان مايه شگفتى و اعجاب و احترام امّت اسلام بوده است ، كه قول آنان درباره هر مسأله مشكل و موضوع معضلى ، كه براى دانشمندان و فقها و انديشمندان معاصر آنان پيش مىآمده حجّت و حكم قاطع بوده است ، و هيچ چيزى از آنان پرسش نمىشده ، مگر اين كه با كمال سهولت بدان پاسخ قانع‌كننده مىداده‌اند ، آن چنان كه مشكل ، آسان ، و پيچيدگى و ابهام بر طرف مىشده است . اين امتياز و ويژگى مخصوص آنهاست ، و هيچ يك از دانشمندان و فقها و حكما و انديشمندان اسلام ، از هر طبقه و در هر مرتبه از دانش و حكمت و انديشه ، چنين امتيازى را احراز نكرده است . براى اثبات اين ادّعا كافى است به گفتگوى جالب امام جواد عليه السّلام كه در آن هنگام ، جوانى كم سنّ و سال بود ، با يحيى بن اكثم قاضى القضاة حكومت عبّاسى ، آن چنان كه