كنيهء « مخترش » [ 1 ] پسر « حليل » است كه كليددارى را از پدر به ارث برد [ 2 ] . كار قصىّ به جائى رسيد كه قريش در زمان حيات و پس از مرگ وى كارهاى او را چون حكم دينى واجب الاطاعه مىدانستند . « قصىّ » نخستين كسى است كه قريش را به عزت رسانيد ، و شرف و بزرگوارى و سربلندى و هماهنگى ايشان به وسيلهء وى آشكار شد . پس قريش را كه برخى در درّه‌ها و قلّه‌هاى كوه منزل داشتند فراهم ساخت و در وادى مكه و نزديك خانه جاى داد . و جاى هر كدام را معين كرد ، با آنكه پيش از وى پراكنده جا و كم آبرو بودند ، و در گمنامى زندگى مىكردند . « قصىّ » پذيرائى حاجيان را بر قريش واجب ساخت و به آنان چنين فرمود : يا معشر قريش إنّكم جيران اللّه و أهل بيته و أهل الحرم و إنّ الحجّاج ضيف اللّه و أهله و زوّار بيته و هم أحقّ الضيف بالكرامة ، فاجعلوا لهم طعاما و شرابا أيّام الحجّ حتّى يصدروا عنكم . « اى گروه قريش شمائيد همسايگان خدا ، و اهل خانهء او ، و اهل حرم ، و حاجيان ، ميهمان خدا و نزديكان او و زائران خانهء اويند و آنان از هر ميهمان به پذيرائى و احترام سزاوارترند ، پس براى ايشان در ايام حج خوراكى و نوشابه‌اى فراهم سازيد تا از نزد شما بازگردند » . نسب قبيلهء « بنى عبد الدّار » از جمله : « بنى شيبه » كليد داران كعبه به « عبد الدّار بن قصىّ » و نسب « بنى عبد العزّى » از جمله : امّ المؤمنين « خديجه » دختر « خويلد » و « زبير بن عوّام بن خويلد » و « ورقة بن نوفل » به « عبد العزّى بن قصىّ » مىرسد .

--> [ 1 ] - در نسخه به پيروى از طبقات ( ج 1 ص 68 چاپ بيروت 1380 ه . ) محترش به حاء مهمله ثبت شده بود ، اين جانب آن را به پيروى از تاج العروس ( خ ر ش ) و انساب الاشراف بلاذرى ( ج 1 ص 49 دار المعارف مصر ) مخترش به خاء معجمه تصحيح نمودم . م . [ 2 ] - ر . ك : الطبقات الكبرى ، ج 1 ص 68 .