اسد حيدر ( مترجم : حسن يوسفى اشكورى )

23

الإمام الصادق و المذاهب الأربعة ( امام صادق و مذاهب چهارگانه ) ( فارسي )

تحقيقى والايى برخوردارند ، اما ارائهء تحقيقاتى وسيع و عرضهء موضوعاتى متنوع در ارتباط با مذهب جعفرى و تدوين فقه مقايسه‌اى بين پنج مذهب مهم اسلام در حدود هزار و هشتصد صفحه ، كارى است كم‌نظير و در موضوع خود كم‌سابقه . قطعا كار ارزشمند و گرانسنگ عالم و مجتهد فقيد مرحوم شيخ محمد جواد مغنيه ، متفكر شيعى لبنانى ، در كتاب « الفقه على مذاهب الخمسه » بسيار پرارج و در خور توجه و در موضوع فقه مبسوطتر و تخصصيتر است ، اما به دليل فنى بودن كامل آن فقط به كار اهل تخصص در فقه مىخورد . اما كتاب اسد حيدر به دليل تنوع و تاريخى و تحليلى بودن آن براى تمامى كسانى كه به اين نوع مسائل علاقه‌مندند و در فرهنگ و معارف دينى تحقيق مىكنند قابل استفاده است . يا كتاب « الامام الصادق » تأليف محمد ابو زهره ، متفكر و پژوهشگر مصرى ، بسيار عميق و از جهاتى مبسوطتر است ، اما در مجموع محدودتر و از نظر تحليل تاريخى و سياسى در زمينه چگونگى پيدايش و رشد و كمال مذاهب ضعيف و از نظر مقايسه و تطبيق بين مذهب جعفرى و ديگر مذاهب كم‌دامنه است . گفتنى است كه بيان نكات فوق ، نقص و اشكال بر دو كتاب ياد شده و يا كتب مشابه نيست ، چرا كه پديدآورندگان آن آثار يا بيش از آن تخصص نداشتند و يا هدفى جز آنچه نگاشته‌اند در نظر نداشتند . قصد كم بها دادن به آثار ديگران نيست ، بلكه هدف يادآورى و معرفى جامعيت و تا حدود زيادى عمومى بودن كتاب اسد حيدر است . كتاب حاضر از شمول و عموميت و تنوعى برخوردار است كه آن را به صورت يك دائرة المعارف كوچك فقه و حديث و رجال و تاريخ سه قرن اول اسلام و به ويژه دائرة المعارف جعفرى درآورده است . به همين دليل ، اين كتاب براى عموم مسلمانان مفيد و خواندنى و حاوى مطالب تازه و هدايتگر است . پيروان مذاهب چهارگانه اهل سنت نيز در اين كتاب نكات نو و قابل استفاده بسيار خواهند يافت كه بر عمق آگاهيهايشان از مذهب خويش خواهد افزود . در عين حال بديهى است كه اين كتاب بيش از همه براى شيعيان ، كه احتمالا بيشترين خوانندهء آن خواهند بود ، جالب و جاذب است . چرا كه به هر حال نويسندهء آن شيعى