السيد محسن الأمين ( مترجم : على حجتى كرمانى )
79
سيره معصومان ( فارسي )
تأليفات يكى از صوفيان است . اما ابن طاوس و ظاهر عبارت سيد على بن طاوس در كتاب امان الاحظار نشان مىدهد كه وى بر اين كتاب اعتماد داشته است . زيرا در آنجا مىگويد : از جمله كتابهايى كه بايد با مسافر همراه باشد كتاب اهليلجة است . اين كتاب حاوى مناظره امام صادق ( ع ) با طبيبى هندى است كه دربارهء شناخت خداوند جل جلاله به طرزى عجيب و بديهى استدلال شده به طورى كه آن طبيب هندى پس از اين مناظره به الوهيت و يگانگى خداوند اقرار كرده است . همچنين كتاب مفضل بن عمر كه از امام صادق ( ع ) روايت كرده و در زمينه وجوه حكمت در خلقت گيتى و آشكار كردن اسرار آن است ، بايد همراه مسافر باشد . اين كتاب در نوع خود بسيار شگفتآور است . و نيز كتاب مصباح الشريعة و مفتاح الحقيقة از امام صادق ( ع ) بايد با مسافر باشد . اين كتاب دربارهء سلوك به سوى خداوند و توجه به او و دستيابى به اسرارى كه در آن نهفته است ، بس لطيف و گرانقدر است . كفعمى در مجموع الغرائب روايات بسيارى را با لفظ قال الصادق از مصباح الشريعة و مفتاح الحقيقة نقل كرده است . شهيد ثانى در كشف الريبة و نيز در منية المريد و مسكن الفؤاد و اسرار الصلاة رواياتى از مصباح الشريعة نقل كرده و آنها را قاطعانه به امام صادق ( ع ) نسبت داده و در پايان برخى از آنها آورده است : آنچه گفته شد تماما از كلام امام صادق ( ع ) بود . سيد حسين قزوينى در كتاب جامع الشرايع ، به هنگام ذكر مآخذ كتاب ، گويد : مصباح الشريعة به شهادت شارح فاضل شهيد ثانى و سيد بن طاوس و مولانا محسن كاشانى و عدهاى ديگر منسوب به امام صادق ( ع ) است . بنابراين ، پس از تأييد اينان جايى براى تشكيك و ترديد در اين كتاب باقى نمىماند . 6 . رسالهء آن حضرت خطاب به يارانش . كلينى اين رساله را در آغاز روضة كافى به سند خود از اسماعيل بن جابر از ابو عبد الله ( ع ) نقل كرده است : امام صادق ( ع ) اين رساله را براى اصحاب خود مرقوم داشت و به آنها دستور داد كه آن را به يكديگر درس دهند و در آن نظر كنند و آن را فراموش نكنند و بدان عمل كنند . اصحاب نيز اين رساله را در جايگاه عبادت خود در خانههاشان گذارده بودند و چون از كار فراغ مىيافتند آن را مىخواندند . كلينى در همان كتاب به سند خود از اسماعيل بن مخلد سراج نقل كرده كه گفت : اين نامه از طرف امام صادق ( ع ) خطاب به اصحابش ابلاغ گرديد ، آغاز اين نامه چنين است : « بسم الله الرحمن الرحيم . اما بعد ، از پروردگارتان عافيت طلب كنيد » . آنگاه تمام نامه را ذكر كرده است . همچنين قسمتى از آغاز اين نامه در تحف العقول تحت عنوان رسالهء امام به گروهى از پيروان و يارانش ، ذكر شده است . 7 . رسالهء امام به پيروان شيوهء راى و قياس . 8 . رساله آن حضرت دربارهء غنايم و وجوب خمس در آنها . در تحف العقول اين قسمت و