السيد محسن الأمين ( مترجم : على حجتى كرمانى )
49
سيره معصومان ( فارسي )
دربان امام صادق ( ع ) در كتاب فصول المهمه ، نام دربان آن حضرت ، مفضل بن عمر ، و در كتاب مناقب محمد بن سنان ، ذكر شده است . شاعران امام صادق ( ع ) شاعران آن حضرت را سيد حميرى ، اشجع سلمى ، كميت ، ابو هريره ابار ، عبدى و جعفر بن عفان گفتهاند . فرزندان امام صادق ( ع ) آن حضرت ده فرزند داشت . هفت پسر و سه دختر . برخى فرزندان آن حضرت را يازده تن ذكر كردهاند كه هفت نفر از آنان پسر و باقى دختر بودهاند . نام فرزندان آن حضرت چنين بوده است : اسماعيل اعرج كه او را اسماعيل امين نيز خواندهاند ، عبد الله ، ام فروه ، وى همان كسى است كه با پسر عموى خود كه همراه با زيد بن على قيام كرده بود ازدواج كرد . شيخ مفيد گويد : مادر آنان فاطمه ، دختر حسين بن على بن حسين بن على بن ابى طالب بوده است . عبد العزيز بن اخضر جنابذى گويد : مادر آنان فاطمه ، دختر حسين اثرم بن حسن بن على بن ابى طالب نام داشته است . فرزندان ديگر آن امام ( ع ) عبارت بودند از : امام موسى كاظم ، محمد ديباج و اسحاق و فاطمه كبرى ، كه از كنيزى به نام حميده بربريه ، زاده شده بودند . عبد العزيز بن اخضر جنابذى گويد : وى به همسرى محمد بن ابراهيم بن محمد بن على بن عبد الله بن عباس درآمد و در خانهء او نيز وفات يافت . ديگر از فرزندان آن حضرت عبارت بودند از : عباس ، على عريضى ، اسماء و فاطمه صغرى ، كه هر يك از كنيزى متولد شده بودند . كسانى كه فرزندان امام ( ع ) را ده تن دانستهاند از ذكر نام فاطمه كبرى خوددارى كردهاند و آنان كه اولاد وى را يازده نفر كردهاند فاطمه كبرى را جزو فرزندان امام صادق ( ع ) قلمداد كردهاند . از عبارت ابن شهر آشوب در كتاب مناقب چنين برمىآيد كهام فروه همان اسماء بوده است . چنان كه مىگويد : « اسماء ام فروه ، كسى است كه پسر عمويش كه در ركاب زيد بن على قيام كرده ، او را به زنى گرفت » . صحت اين نظر بعيد نيست . چرا كهام فروه ، كنيه به حساب مىآيد نه اسم . با اين ترتيب اگر فاطمه كبرى را جزو فرزندان امام ذكر كنيم و ام فروه و اسماء را يك تن بدانيم ، اولاد آن امام همان ده تن خواهد بود .