السيد محسن الأمين ( مترجم : على حجتى كرمانى )
173
سيره معصومان ( فارسي )
نمىتوانم جامههايش را از تن به در آورم . حسان به من پاسخ داد : مرا به جامهء او نيازى نيست . و به راستى اين بيت چقدر برازندهء صفيه است كه : و لو ان النساء كمثل هذى * لفضلت النساء على الرجال اگر زنان همگى همانند او ( صفيه ) مىبودند هرآينه زنان بر مردان برترى يافته بودند . عدهاى از سواران قريش از جمله عمرو بن عبد ود ، عكرمة بن ابى جهل ، نوفل بن عبد اللّه بن مغيره ، هبيرة بن ابى وهب ( اين دو نفر اخير هر دو از بنى مخزوم بودند ) و ضرار بن خطاب فهرى به سوى خندق آمده در كنار هم ايستادند . آنها چون به خندق دقيق شدند ، گفتند كه اين حيلهاى است كه عرب از آن بهره نمىبرده است . به آنها گفته شد كه با مسلمانان مردى است پارسى كه او پيشنهاد حفر خندق را داده است . آنها به محلى از خندق كه فاصلهء دو طرف آن كمتر بود و مسلمانان آنجا را سد كرده بودند ، رفتند و بر اسبان خود زدند و از آنجا گذشتند و با اسبان خود ميان خندق و كوه سلع به جولان پرداختند . ابن هشام و طبرى و مورخان ديگر مىنويسند : على بن ابى طالب ( ع ) به همراه گروهى از مسلمانان روانه شدند تا آن رخنهاى كه سواران با اسب خود از آن گذشته بودند ، ببندند . سواران به سوى آنها در حركت شدند . طبرى و ابن هشام گويند : عمرو بن عبد ود ، روز بدر جنگيده و مجروح شده بود از همين رو در جنگ احد شركت نداشت . بنا بر اين وقتى براى جنگ خندق بيرون آمده بود ، علامتى براى خود گذارده بود تا بدان بازشناخته شود . نگارنده : به نظر مىرسد كه آنها وقتى از خندق گذشتند و به سوى اردوگاه مسلمانان در حركت شدند و با اسبان خويش ميان خندق و كوه سلع ، كه رسول خدا ( ص ) آن را پشت سر خويش قرار داده بود ، شروع به جولان كردند على ( ع ) فورا به سوى آن رخنه شتافت تا مانع عبور ديگر مشركان از اين محل شود . زيرا كسى گمان نمىكرد كه مشركان بتوانند از روى خندق بگذرند . و چون ديدند آنها از غفلت مسلمانان استفاده كرده از آن رد شدند ، على ( ع ) با همراهان خود به آن سو شتافت تا جلو ديگران را بگيرد و با مشركانى كه از خندق رد شدهاند ، به هنگام بازگشتشان بجنگد و اين منقبتى است كه در اين جنگ تنها به على ( ع ) اختصاص يافته است . زيرا آن حضرت براى حمايت از آن رخنه زودتر از ديگران اقدام كرد حال آن كه باقى مسلمانان انتظار چنين امرى را نداشتند . و اين امر باعث شد كه مسلمانان پى ببرند كه كسانى كه با اسبان خويش از خندق گذر كرده و به چنان اقدامى دست زدهاند ، نمىتوانند شجاعترين مردمان باشند . شيخ مفيد گويد : على ( ع ) پس از آن كه عمرو را كشت و همراهان او گريختند به جاى نخست خويش يعنى همان رخنهاى كه اسبان مشركان از آنجا گذر كرده بودند ، بازگشت در حالى كه نزديك