السيد محسن الأمين ( مترجم : على حجتى كرمانى )
123
سيره معصومان ( فارسي )
بنابراين خطا نرفتهايم اگر بگوييم دكتر هيكل حق على بن ابى طالب را در اين واقعه كه اساس اسلام بر آن بنيان گرفت و به شمشير على بن ابى طالب راست شد ، ناديده انگاشته است . در اين جنگ نيمى از مقتولان به دست على كشته شدند و نيم ديگر به دست ساير مسلمانان و فرشتگان نشاندار . در اين نبرد چهارده تن از مسلمانان به شهادت رسيدند ، شش تن از مهاجران و هشت تن از انصار . هيچ كس از مسلمانان به اسارت گرفتار نشد ، ليكن از مشركان هفتاد تن به اسيرى افتادند كه چهل و نه تن آنان از سرشناسان و افراد معروف بودند . دربارهء قتل عتبه و شيبه و وليد ، هند ، دختر عتبة و همسر ابو سفيان چنين سروده است : اى چشم ! اشك روان خويش را بر بهترين خندف ( جدّهء قريش ) كه بازنگشت روان ساز ، فرزندان هاشم و فرزندان مطلب ، گروه او را بامدادان خواندند ، تيزى تيغهاى خود را به دو چشاندند برهنهاش كردند پس از آن كه اندوهناك گرديد . رسول خدا ( ص ) فرمود كشتگان را در چاه بدر بريزيد . گويا آن حضرت به خاطر اين كه بوى تعفن اجساد آنها مردم را آزار ندهد ، اين دستور را صادر فرمود . اجساد تمام كشتگان را در چاه ريختند به جز جسد امية بن خلف . پيكر وى باد كرده و گوشتش پارهپاره شده بود . بنا بر آن چه مورخان نوشتهاند روى جسد وى خاك ريخته سنگ نهادند . ظاهرا چاهى كه پيكر مقتولان را در آن ريختند ، چاه آب بوده است . دكتر هيكل در كتاب حيات محمد مىنويسد : « مسلمانان تا پايان روز در بدر ماندند . آنها كشتگان قريش را جمع كرده چاهى كندند و آنها را در آن چاه مدفون ساختند . » اگر اين گونه مىبود بايد مىگفتند : گودالى براى اجساد حفر كردند و آنها را در آن گودال مدفون ساختند و از اين گودال به چاه ( قليب ) كه عرفا به چاه آب اطلاق مىشود تعبير نمىكردند . حال آن كه در اينجا سخنى از حفر به ميان نيامده است . بلكه گفتهاند : رسول خدا ( ص ) دستور داد اجساد را در چاه بدر بريزند . علاوه بر اين با توجه به خستگى مسلمانان در اثر جنگ و كارزار ، آنها را توان حفر چاه نبوده است . گويا دكتر هيكل ريختن جنازههاى مشركان را از اين جهت بعيد شمرده كه موجب فساد آب چاه براى مدتى دراز مىشده و اين چاهى بوده است كه باديهنشينان و مسافران از آن آب برمىداشتند . اما اين استبعاد را مىتوان چنين حل كرد كه محتملا مردم و مسافران چندان بدين چاه نيازى نداشتهاند چون غير از آن ، چاههاى ديگرى نيز در بدر و آن نواحى يافت مىشده است . سپس پيغمبر ( ص ) بر كنارهء چاه ايستاد و يكايك كشتگان را صدا زد و فرمود : اى عتبة بن ربيعه ، اى شيبة بن ربيعه ، اى امية بن خلف ، اى ابو جهل بن هشام آيا وعدهء پروردگار خويش را راست يافتيد ؟ من كه وعدهء پروردگارم را راست و حق يافتم . چه بد قومى بوديد شما براى پيغمبرتان ! شما