بناميزد بناميزد نگه كن تا توان بودن غلام آنچنان رويى كه گل رنگ آرد از رويش ] ، و سبب آن بود كه در ميان مالك و خالد در جاهليّت عداوتي بود ، و براي تشفّي نفْس خويش اين كار بكرد ؛ و ميان عمر و مالك صداقتي بود در جاهليّت . . . و عمر بر آن جمله انكار ميكرد تا در ايّام خلافت خويشتن حكم كرد كه در عرب و عجم ، هر جا اسيري دارند از ايشان باز دهند ؛ ومردمان از ايشان فرزندان آورده بودند و نسل ظاهر شده بود . مقصود كه اگر اقتدا به عمر كنند ، بيع و شري و حرب با ايشان حرام است ، و اگر اقتدا به ابوبكر كنند حلال و مرخص . مصنّف اين كتاب ، حسن بن علي الطبري ميگويد كه : چون در ميان ايشان مخالفتي چنين واقع شد ، صلاح اهل اسلام در آن ميبينم كه ترك هر دو ايشان بكنند ، و اقتدا به اميرالمؤمنين عليّ كنند كه معصوم بود ، و اولاد او با وي هيچ نبود . قال اللّه تعالي : أَ فَلا يَتَدَبَّرُونَ الْقُرْآنَ وَ لَوْ كانَ مِنْ عِنْدِ غَيْرِ اللَّهِ لَوَجَدُوا فِيهِ اخْتِلافاً كَثِيراً ( نساء : 82 ) يعني : حق تعالي فرمود كه : ايشان انديشه نميكنند در قرآن ، و اگر اين قرآن از نزديك غير خدا بودي ، هر آينه مييافتند در او خلافي بسيار . و در كتاب عيون الفنوني آمده كه : در روزگار ابوبكر قضيّه [ اى ] رو داد . ابوبكر حكمي بكرد و باز همان قضيه اتّفاق افتاد . ابوبكر به خلاف اوّلين حكم كرد و ميراث بداد . پس سايلي بر وي اعتراض كرد كه : چرا حكم مختلف كردي در يك قضيه ؟ جواب داد كه : تلك علي ما قضيناه و ذلك علي ما نقضي . مفهوم آن است كه : آن قضيه آن چنان بود كه حكم كرديم ، و اين چنين است كه حكم ميكنيم . يعني ما چنان كه خواهيم حكم ميكنيم و بر ما اعتراض نميباشد ؛ و فنوني ، ناصبي تمام بود ؛ و حق تعالي گفت : ما آتاكُمُ الرَّسُولُ فَخُذُوهُ وَ ما نَهاكُمْ عَنْهُ فَانْتَهُوا وَ اتَّقُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ شَدِيدُ الْعِقابِ ( الحشر : 7 ) يعني : آنچه رسول به شما آورد آن را فرا گيريد ، و آنچه شما را از آن باز دارد باز ايستيد ؛ و نگفت كه وي چنان كه خواهد كند ؛ و قال الله تعالي : وَ لَوْ تَقَوَّلَ عَلَيْنا بَعْضَ الْأَقاوِيلِ لَأَخَذْنا مِنْهُ بِالْيَمِينِ ( الحاقه : 45 )