مقدمه الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي هَدانا لِهذا وَ ما كُنَّا لِنَهْتَدِيَ لَوْ لا أَنْ هَدانَا اللَّهُ . . . ( اعراف / 43 ) ستايش خدايى را كه ما را بدين [ راه ] هدايت نمود ، و اگر خدا ما را رهبرى نمىكرد ما خود هدايت نمىيافتيم و الصّلوة و السّلام على سيّد المرسلين و آله الطّاهرين . حمد و سپاس بيكران ايزد منّان را كه به منظور هدايت انسان و به خصوص تقوا پيشگان ، كامل‌ترين ، برترين و آخرين كتاب آسمانيش ، قرآن مجيد را نازل فرمود . سپاس و ستايش فراوان خداوند متعال را كه قرآن خود را بر رسولى برگزيده و آموزگارى دل‌سوخته ، با خاندانى پاكيزه ، حضرت محمد صلى اللّه عليه و آله ابلاغ فرمود . ستايش و ثناى بسيار ، رحمان رحيم را كه بر ما منت نهاد و مسلمان و مؤمن قرار داد و بالاترين نعمت خود را به ما ارزانى داشت . ثنا و شكر بيكران ، رحمتگر هدايت‌گسترى كه ما را به اين راه رهنمون ساخت ، راه شناخت بهترين علوم در برترين كتاب و اگر نبود هدايت او ، از راه يافتن ما نيز خبرى نبود ؛ آفريدگارى كه مرا آموزگارانى دل‌باخته و استادانى فرزانه ارزانى داشت ؛ والاحضرتى كه به اين بنده حقير ، توفيق گامى ناچيز در راه كتابش مرحمت فرمود . حمد ، ثنا ، سپاس و ستايش بىنهايت او را به خاطر اين همه نعمت و عنايت و هدايت و . . . . اما عنوان اين نوشتار فرهنگ‌نامه علوم قرآن است و در اصل ، رساله نگارنده در مقطع دكترى با نام سير تطور علوم قرآن است كه در دانشگاه تهران ، دانشكده الهيات و معارف