شامل است . ثلاثى مجرد آن ، « نزل » و « نزل » پانزده بار مانند نَزَلَ بِهِ الرُّوحُ الْأَمِينُ ، عَلى قَلْبِكَ لِتَكُونَ مِنَ الْمُنْذِرِينَ ( شعراء / 193 - 194 ) « روح الامين » آن را بر دلت نازل كرد ، از [ جملهء ] هشداردهندگان باشى ؛ أَ فَبِعَذابِنا يَسْتَعْجِلُونَ ، فَإِذا نَزَلَ بِساحَتِهِمْ فَساءَ صَباحُ الْمُنْذَرِينَ ( صافّات / 176 - 177 ) آيا عذاب ما را شتابزده خواستارند . پس هشدار داده شدگان را آن‌گاه كه عذاب به خانه آنان فرود آيد چه بد صبحگاهى است و ثلاثى مزيد آن و از مصدر « تنزيل » ، حدود هشتاد بار مانند إِنَّا نَحْنُ نَزَّلْنَا الذِّكْرَ وَ إِنَّا لَهُ لَحافِظُونَ ( حجر / 9 ) بىترديد ، ما اين قرآن را به تدريج نازل كرده‌ايم و قطعا نگهبان آن خواهيم بود ؛ وَ الَّذِي نَزَّلَ مِنَ السَّماءِ ماءً بِقَدَرٍ فَأَنْشَرْنا بِهِ بَلْدَةً مَيْتاً كَذلِكَ تُخْرَجُونَ ( زخرف / 11 ) و آن كس كه آبى به اندازه از آسمان فرود آورد ، پس به وسيله آن ، سرزمينى مرده را زنده گردانيديم ؛ همين‌گونه از [ گورها ] بيرون آورده مىشويد و از مصدر « إنزال ، حدود 190 مورد مانند هُوَ الَّذِي أَنْزَلَ عَلَيْكَ الْكِتابَ . . . ( آل عمران / 7 ) اوست كه اين كتاب [ قرآن ] را بر تو فرو فرستاد . . . ؛ وَ هُوَ الَّذِي أَنْزَلَ مِنَ السَّماءِ ماءً فَأَخْرَجْنا بِهِ نَباتَ كُلِّ شَيْءٍ . . . ( انعام / 99 ) و اوست كسى كه از آسمان ، آبى فرود آورد ؛ پس به وسيله آن از هرگونه گياه برآورديم . . . و از « تنزّل » هفت بار مانند تَنَزَّلُ الْمَلائِكَةُ وَ الرُّوحُ فِيها بِإِذْنِ رَبِّهِمْ مِنْ كُلِّ أَمْرٍ ( قدر / 4 ) در آن [ شب ] فرشتگان و روح به فرمان پروردگارشان ، براى هر كارى [ كه مقرر شده است ] فرود آيند به كار رفته است . با اين همه ، مباحث اين علم ، ارتباط كمترى با اين كاربردها دارد . مطالب اصلى نزول ، محدود به عصر بعثت نبى اكرم صلّى اللّه عليه و آله و دوره 23 ساله نزول قرآن است . آن‌گاه ، به صورت نقل و روايت به دوره‌هاى بعد منتقل گرديد . محدثان در كتاب‌هاى حديثى خود و مفسران در تفاسير خود از آن بهره‌مند شدند و عالمان قرآن از قرن نخست ، آثارى را به آن اختصاص دادند . در دو قرن اول ، تأليفات با عنوان نزول القرآن يا تنزيل القرآن ، نامبردار شده است . از قرن سوم ، نام اسباب النزول نيز اضافه گرديده است . از اواسط سده پنجم ، عنوان مكى و مدنى بروز يافته است . در مجموعه‌هاى علوم قرآنى ، چند علم اصلى را به خود ويژه ساخته است . در عصر حاضر ، بخش مهم كتاب‌هاى تاريخ قرآن را زينت داده است . اولين اثر اين علم كه در منابع از آن ياد شده ، نزول القرآن ، ابن عباس ( 68 ) است . در سده دوم قمرى ، يك اثر چاپ شده و دو اثر ، تنها با ذكر نام به جاى مانده است ، تأليف ابن شهاب زهرى ، اولين اثر موجود و انتشار يافته است . در سده سوم و چهارم ، از پنج عنوان تأليف ، تنها ذكر نامى به جاى مانده است . اسباب