ابراهيم اقبال
25
فرهنگ نامه علوم قرآن ( فارسى )
بخش دوم : تقسيم علوم قرآن سخن از تقسيم علوم قرآن با فرمايش پيشواى مومنان جهان و پيشگام عالمان قرآن حضرت على عليه السّلام مزين شود : آن حضرت در پاسخ ياران خود فرمودند : « خداوند - تبارك و تعالى - قرآن را به هفت قسمت نازل فرمود كه هريك از آنها ، صريح و كافى است و عبارت است از : امر ، زجر ، ترغيب ، ترهيب ، جدل ، مثل و قصص . نيز در قرآن ، ناسخ و منسوخ ، محكم و متشابه ، خاص و عام ، مقدّم و مؤخّر ، عزائم و رخص ، حلال و حرام ، فرائض و احكام ، منقطع و معطوف ، منقطع غير معطوف و حرفى به جاى حرف ديگر وجود دارد . ألفاظ و كلمات قرآن ، برخى خاص و برخى عام است كه احتمال عمومى مىدهد ، برخى واحد و مفرد و معناى آن جمع و برخى جمع و معناى آن مفرد است ، برخى به زمان ماضى و معناى آن مستقبل است ، برخى به ساختار خبر و معناى آن حكايت از قومى ديگر است ، برخى ( الفاظ ) باقى و پابرجا و از لحاظى تغيير و تحريف يافته است ، برخى بر خلاف تنزيل و برخى تأويلش در تنزيل و برخى تأويلش پيش از تنزيل و برخى تأويلش پس از تنزيل است . آيات قرآن ، گاهى قسمتى از آنها ، در يك سوره و همه آنها در سوره ديگر است ، برخى نصف آن منسوخ و نصف آن به حالت خود رها شده است ، برخى ( آيات ) لفظ آن مختلف ولى معناى آن هماهنگ و برخى لفظ آن