محمد يوسف حريرى

90

فرهنگ اصطلاحات قرآنى ( فارسى )

ت تاريخ قرآن عنوان يكى از علوم قرآنى و اصطلاح تازه‌اى است كه در عصر جديد وضع شده ولى مباحث آن طبعا كهن است و موارد و منابع آن در عالم اسلام از همان صدر اول وجود داشته است . اين اصطلاح دو معنى دارد : 1 . علم و مباحث مربوط به توصيف و تحليل سرگذشت جمع و تدوين قرآن مجيد از آغاز نزول وحى تا سير هزار و چهارصد ساله كتابت و طبع آن در عصر جديد است و استطرادا بعضى از علوم قرآنى ديگر مانند ناسخ و منسوخ و مكى و مدنى را هم دربرمىگيرد . 2 . نفس توصيف و تحليل اين سرگذشت كه گفته شود قرآن چگونه قرآن شد ( دائرة المعارف تشيع - قرآن‌پژوهى ، ص 75 و 122 ) تابوت سكينه ( س ن ) وَ قالَ لَهُمْ نَبِيُّهُمْ إِنَّ آيَةَ مُلْكِهِ أَنْ يَأْتِيَكُمُ التَّابُوتُ فِيهِ سَكِينَةٌ مِنْ رَبِّكُمْ ( بقره - 248 ) كه تابوت شهادت ، تابوت عهد ، تابوت يهوديان ، تابوت قدس ، صندوق تورات نيز گفته‌اند . طبق نوشته‌ها صندوقى محتواى دو سنگ بود كه بر روى آن نص ميثاق الهى با قوم بنى اسرائيل منقوش بود ( احكام عشره ) . و هر وقت قوم بنى اسرائيل حركت مىكرد اين صندوق را با حرمت فراوان در ارابه نهاده و پيشاپيش خود روان مىداشتند ، حتى در هنگام جنگ نيز آن را با خود مىبردند و پيشاپيش صفوف قرار مىدادند تا باعث ثبات قدم و آرامش لشكريان گردد و از آن فيض و امداد مىجستند ، تا اين‌كه فلسطينىها بر يهوديان تاختند و بر آنها مسلط شدند و صندوق عهد را از ايشان گرفتند . در اين هنگام يهوديان روزگارى را در ذلت گذرانيدند تا اين‌كه در زمان سموئيل پيامبر از او خواستند تا پادشاهى برايشان انتخاب كند كه در مقابل دشمن پيروزشان كند و سموئيل فردى گمنام به نام طالوت را كه از فرزندان بنيامين ( پسر حضرت يعقوب عليه السّلام ) بود انتخاب كرد . و او مردى قوى و با روحيه بود و در لباس فرماندهى بنى اسرائيل به مصاف فلسطينىها رفت و به واسطهء شجاعت حضرت داود عليه السّلام كه جالوت پادشاه فلسطينىها را بكشت پيروز شد و صندوق را به اورشليم بازگردانيد و حضرت سليمان عليه السّلام آن را در معبد گذاشت و از آن زمان از ديده‌ها پنهان شد . دربارهء اين صندوق مطالب بسيارى گفته شده كه طبق نوشته‌ها جدا كردن صحيح از ناصحيح كارى مشكل است .