محمد يوسف حريرى

81

فرهنگ اصطلاحات قرآنى ( فارسى )

بگويند . ( بينات - ش 1 - ص 24 ) بسمله ( ب م ل ) آيه بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ را بنابر رسم عرب زبانان مخفف كرده بسمله گويند . ( نامه هدايت ، ص 101 ) بسمه تعالى ( ب م هى ت لا ) رسم الخط متداول ( نادرست ) به جاى باسمه تعالى ( فرهنگ فارسى ) بشرى ( ب را ) وَ نَزَّلْنا عَلَيْكَ الْكِتابَ تِبْياناً لِكُلِّ شَيْءٍ وَ هُدىً وَ رَحْمَةً وَ بُشْرى لِلْمُسْلِمِينَ ( نحل - 89 ) قرآن مجيد است . ( الاتقان ، ج 1 ، ص 183 ) بشير ( ب ) 1 . بَشِيراً وَ نَذِيراً فَأَعْرَضَ أَكْثَرُهُمْ فَهُمْ لا يَسْمَعُونَ ( فصلت - 4 ) قرآن مجيد است . ( الاتقان ، ج 1 ، ص 183 ) 2 . إِنَّا أَرْسَلْناكَ بِالْحَقِّ بَشِيراً ( بقره - 119 ) از نام‌هاى نبى اكرم است ( حيوة القلوب ، ج 2 ، ص 107 ناسخ التواريخ ، حضرت رسول ، ج 4 ، ص 263 ) بشير و نذير إِنَّا أَرْسَلْناكَ بِالْحَقِّ بَشِيراً وَ نَذِيراً ( بقره - 119 ) در قرآن رسول گرامى بشير ( مژده دهنده ) و نذير ( ترساننده ) معرفى مىشود . ( مژده به بهشت و ترس از عذاب جهنم ) بصائر ( ب ء ) قُلْ إِنَّما أَتَّبِعُ ما يُوحى إِلَيَّ مِنْ رَبِّي هذا بَصائِرُ مِنْ رَبِّكُمْ وَ هُدىً وَ رَحْمَةٌ لِقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ ( اعراف - 203 ) قرآن مجيد است ( الاتقان ، ج 1 ، ص 183 ) بصريان شهرت قراء بصره ( يعقوب و عمرو ) نزد علماى تجويد ( ريحانة الادب ) بصير وَ اللَّهُ بَصِيرٌ بِما يَعْمَلُونَ ( بقره - 96 ) بينا . بيناى پنهان و آشكار . از اسماء صفات خداى تعالى است . و ديدن خدا همان علمى است كه خدا به همه چيز دارد . ( نام‌ها و صفت‌هاى خداى رحيم ، ص 90 و 137 - بحثى دربارهء خداشناسى ، ص 6 ) بطن قرآن ( ب ) ما فى القرآن آيهء الا اولها ظهر و بطن ( منقول از رسول خدا صلى اللّه عليه و آله ) - معناى اين كلام پيامبر اين است كه تمامى آيات قرآن ظاهرى دارد و يك هدفى در پشت پرده ظاهر ، و لذا بطن قرآن يعنى معنايى وراى ظهر قرآن كه يك معناى گسترده‌تر و هميشگى و جاويد است معصومين ( عليهم السلام ) در مورد بسيارى از آيات قرآن معنايى را بيان مىفرمايند كه مطابق با ظاهر آيات نيست ( هرچند با الفاظ و عبارات قرآن بىارتباط نيستند ) اين‌گونه معانى در روايات « بطن » ناميده شده است . و از روايات وارد شده در اين زمينه با توجه به مفهوم كلى بطن به دست مىآيد كه قرآن داراى چند بطن است . بطن قرآن پنهان و از دسترس عموم به دور مىباشد . بطن‌هاى قرآن در طول يكديگرند و هر بطنى نسبت به بطن قبلى مخفىتر است . بطن قرآن را به‌طور كلى جز خدا و پيامبر و ائمه ( صلوات اللّه عليهم اجمعين ) كسى نمىداند . با تحليل عقلى و نظير آن نمىتوان به بطن قرآن دست يافت ( مگر آن‌كه در آيات و روايات شاهد و دليلى بر آن باشد ) سرّ آن‌كه قرآن با زبان بطن سخن مىگويد اين است كه حقايقى وجود دارد كه هركس ظرفيت و استعداد درك آن و يا تاب