محمد يوسف حريرى

366

فرهنگ اصطلاحات قرآنى ( فارسى )

نجات - سورهء نجات نجم نام سوره‌اى است در قرآن مجيد - سورهء نجم نحل نام سوره‌اى است در قرآن مجيد - سورهء نحل نحو ( ن ) علم اعراب سخن عرب است . علم به اصولى است كه بدان احوال آخر كلمه از جهت اعراب و بنا شناخته مىشود . ( لغت‌نامه ) - علم اعراب نخل‌هاى مرده ( ن ) . . . كَأَنَّهُمْ أَعْجازُ نَخْلٍ مُنْقَعِرٍ . كه مردم را از جا همى كند گوئى تنه‌اى نخل از ريشه برآمده بودند . ( قمر - 20 ) - از تشبيهات قرآنى است در حكايات اقوام . نابود شدن قوم ( عاد ) بوسيلهء تندباد تشبيه شده است به كنده شدن نخل ( درخت خرما ) كه در اثر وزش باد سهمگين بر زمين افتاده باشد زيرا اينان داراى هيكل‌هاى درشت و فربه و جثه‌اى حجيم و بلند بالا بودند . وقتى با آن اندام دراز ، بىجان و مرده روى زمين افتاده بودند گويى ساقه بر كنده شده نخلى بر روى زمين افتاده است ( تشبيهات و تمثيلات قرآن - ص 298 ) نخلهء مريم ( ن ل ء ) وَ هُزِّي إِلَيْكِ بِجِذْعِ النَّخْلَةِ تُساقِطْ عَلَيْكِ رُطَباً جَنِيًّا . . . نخل را به جنبان تا خرماى تازه چيده برايت فرو ريزد . ( مريم - 25 ) - خداى متعال در قصه حضرت مريم ( آن‌گاه كه او را درد زاييدن گرفت و خود را به سوى تنه درخت خرمائى كشانيد و گفت اى كاش پيش از اين مرده بودم و از يادها فراموش شده بودم ) به حضرت مريم ( عليها سلام ) آن‌چنان فرمود . و نخلهء مريم از تلميحات قرآنى است و از امثال عرب است كه مىگويند « اعظم بركة من نخلة مريم » ( بينات - ش 6 - ص 89 ) نذر ( ن ) وَ ما أَنْفَقْتُمْ مِنْ نَفَقَةٍ أَوْ نَذَرْتُمْ مِنْ نَذْرٍ فَإِنَّ اللَّهَ يَعْلَمُهُ ( بقره - 270 ) غير واجب را بر خود واجب گرداندن . آنچه شخص به شرط بر خود واجب كند كه در راه خدا بدهد يا به جا بياورد . آن است كه انسان فعل يا ترك عملى را به منظور سپاس نعمت يا دفع بلا يا كف نفس در مقابل خداوند بر خود حتم كند . نذير ( ن ) 1 . وَ قُلْ إِنِّي أَنَا النَّذِيرُ الْمُبِينُ ( حجر - 89 ) حضرت محمد صلّى اللّه عليه و آله است . ( كشف المطالب ، ص 17 ) 2 . بَشِيراً وَ نَذِيراً ( فصلت - 4 ) از نام‌هاى ( اوصاف ) قرآن مجيد است ( الاتقان ، ج 1 ، ص 183 - آشنايى با علوم قرآن ، ص 49 - تاريخ قرآن ، ص 32 ) نزول اجمالى ( - ) نزول يك جا نزول تدريجى وَ قُرْآناً فَرَقْناهُ لِتَقْرَأَهُ عَلَى النَّاسِ عَلى مُكْثٍ وَ نَزَّلْناهُ تَنْزِيلًا ( اسراء - 106 ) فرموده‌اند كه از ظاهر دسته‌اى از آيات قرآن مجيد ( مثل اسراء 106 - فرقان 32 ) و نيز از روايات معتبر و مستند تاريخى نيز كه در حد تواترند چنين