محمد يوسف حريرى

354

فرهنگ اصطلاحات قرآنى ( فارسى )

خداى تعالى است ( كشف المطالب ، ص 11 ) ملك الموت ( م ل ك ل م ) قُلْ يَتَوَفَّاكُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ ( سجده - 11 ) فرشتهء جان‌ستان . برحسب مشهور ملك الموت حضرت عزرائيل مىباشد ، ليكن اين نام در قرآن مجيد مذكور نيست . ( اعلام قرآن - معارف و معاريف ) ملك الناس ( م ل ك نّ ) قُلْ أَعُوذُ بِرَبِّ النَّاسِ مَلِكِ النَّاسِ ( ناس - 1 و 2 ) فرمانرواى مردم . خداى تعالى است ( نام‌ها و صفت‌هاى خداى رحيم ، ص 150 ) ملكوت ( م ل ) قُلْ مَنْ بِيَدِهِ مَلَكُوتُ كُلِّ شَيْءٍ ( مؤمنون - 88 ) اين لفظ چهار بار در قرآن مجيد ( انعام 75 - اعراف 185 - مؤمنون 88 - يس 83 ) آمده است . ملكوت ظاهرا حكومت و تدبير و نظمى است كه در آسمان‌ها و زمين است . ( قاموس قرآن ) ملكوت عالم امر است كه عبارت از جنبهء باطنى عالم مىباشد ، چون آن را بر عالم نامرئى غير جسمانى اطلاق كرده‌اند . ( فرهنگ لغات قرآن - ج 2 - ص 494 ) ملكهء سبا - بلقيس ملة - ملت مليك ( م ) فِي مَقْعَدِ صِدْقٍ عِنْدَ مَلِيكٍ مُقْتَدِرٍ ( قمر - 55 ) از اسماى حسنى الهى است ، يعنى پادشاه و صاحب اختيار و فرمانروايى كه هيچ چيز نمىتواند مانع ارادهء او سبحانه شود . ( فرهنگ لغات قرآن - ج 2 - ص 494 ) ممتحنات - سور ممتحنات ممتحنه نام سوره‌اى است در قرآن مجيد - سورهء ممتحنه من - من و سلوى منات ( م ) أَ فَرَأَيْتُمُ اللَّاتَ وَ الْعُزَّى وَ مَناةَ الثَّالِثَةَ الْأُخْرى ( نجم - 20 ) يكى از سه بت بزرگ و مؤنث ايام جاهلى كه به صورت مجسمه‌اى از سنگ سياه ساخته شده بود . اين بت به نقلى خداى قضا و قدر بود و در كنار درياى احمر بين مكه و مدينه در ناحيهء مشلّل در قديد قرار داشت و مردم مدينه و مكه و قبايل نزديك اين دو شهر آن را عبادت مىكردند و مورد ستايش هذيل و خزاعه هم بود . توجه اعراب به اين بت تا آن‌جا بود كه خود را « زيد منات » و « عبد منات » نامگذارى مىكردند . اين بت و معبدش در سال هشتم هجرى به دستور رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله تخريب شد . ( بت‌هاى عرب ) مناجات - سورهء مناجات منادى ( م ) رَبَّنا إِنَّنا سَمِعْنا مُنادِياً يُنادِي لِلْإِيمانِ ( آل عمران - 193 ) قرآن مجيد ( الاتقان ، ج 1 ، ص 183 )