محمد يوسف حريرى
350
فرهنگ اصطلاحات قرآنى ( فارسى )
فروغ قرآن ، ص 4 - قرآنپژوهى ، ص 27 ) 3 . اول كسى كه در مدينه او را مقرى خواندند مصعب بن عمير ( اولين فرستادهء رسول خدا به مدينه ) بود . ( تفسير منهج الصادقين ، ج 2 ، ص 294 ) مقشقشان - سور مقشقشان مقشقشه - سورهء مقشقشه مقطع القرآن ( م ط ع ل ق ) جاى وقف قرآن . گاه مقطع را به وقف تفسير كنند چه در حال وقف سخن بريده شود . ( لغتنامه ) مقياس قرائى يا معيار قراآت معتبر . قراء مقياسهايى براى قرائت متواتر وضع كردهاند تا از طريق آن ، قراآت متواتر را از قراآت شاذه باز شناسانند . اين مقياسها مراحل مختلفى را پشت سر گذاشته كه طى آنها طبق نيازهاى علم قراآت و مناسبات مربوط به آن ، تطور يافت . ( مقدمهاى بر تاريخ قراآت قرآن كريم ، ص 143 ) مقيت ( م ) وَ كانَ اللَّهُ عَلى كُلِّ شَيْءٍ مُقِيتاً ( نساء - 85 ) نگهبان . حافظ . خداى تعالى است ( نامها و صفتهاى خداى رحيم ، ص 150 ) مك از علايمى كه در قرآن گذارند به علامت آيه در نزد مكى ( فروغ قرآن ، ص 62 ) مكاء ( م ) وَ ما كانَ صَلاتُهُمْ عِنْدَ الْبَيْتِ إِلَّا مُكاءً وَ تَصْدِيَةً ( انفال - 35 ) تصديه و مكاء از مناسك اعراب پيش از اسلام در اعمال حج است . عرب جاهلى وقتى به صد قدمى كعبه مىرسيد به تصديه ( كف زدن و غوغا كردن ) و مكاء ( صفير كشيدن و سوت زدن ) مىپرداخت و اين عمل را تا پايان طواف برگرد خانهء كعبه ( كه مكان آلههء آنان بود ) ادامه مىداد . ( تاريخ تحليلى اسلام ، ج 1 ، ص 48 ) مكانهاى قرآنى اسامى مكانها در قرآن مجيد كه عبارتند از : احقاف ، ارض ، ارض المقدسه ، ارم ، اعراف ، ام القرى ، ايكه ، بدر ، بقعه مباركه ، بكه ، بيت ، بيت الحرام ، بيت العتيق ، بيت المعمور ، جهنم ، حجر ، حنين ، رس ، رقيم ، روم ، سينا ، صفا ، طور ، طوى ، عرفات ، قريه ، كهف ، مدين ، مدينه ، مروه ، مسجد الاقصى ، مسجد الحرام ، مسجد ضرار ، مشعر الحرام ، مصر ، مقام ابراهيم ، مكه ، وادى يثرب . رجوع فرمائيد به عناوين مربوطه . مكرمه ( م ك رّ م ) فِي صُحُفٍ مُكَرَّمَةٍ ( عبس - 13 ) قرآن مجيد ( الاتقان ، ج 1 ، ص 183 ) مكه ( م كّ ) وَ هُوَ الَّذِي كَفَّ أَيْدِيَهُمْ عَنْكُمْ وَ أَيْدِيَكُمْ عَنْهُمْ بِبَطْنِ مَكَّةَ مِنْ بَعْدِ أَنْ أَظْفَرَكُمْ عَلَيْهِمْ ( فتح - 24 ) لفظ مكه يكبار در قرآن مجيد آمده است و شهرت شهرى است كه كعبه و مسجد الحرام در آن واقع است . مكه جزء تهامه است و در درهاى هلالى شكل ميان دو كوه ابو قبيس و قعيقعان واقع شده و خانه كعبه در ته دره قرار دارد و پيرامون كعبه مسجد الحرام است . طبق نوشتهها قوم عاد و بنى جرهم در حدود مكه اقامت داشتند و حضرت ابراهيم پيامبر زوجهء خود حضرت هاجر و فرزندش حضرت اسماعيل ( عليهم السلام ) را در