17 . حروف قلقله - پنج حرف ( ب . ج . د . ط . ق ) هستند . قلقه تحريك حرف ساكن است از مخرجش ( به آن قدر كه به حد فتحه و كسره و ضمه نرسد ) و وجه اتصاف اين است كه وقت تلفظ آنها قلقله ( جنبشى ) ظاهر شده گويا مشددند . حروف مضغوطه نيز گويند از آن جهت كه در حالت وقف بر آن ضغط ( فشردن ) لازم مىشود . 18 . حروف قمرى - چهارده حرف ( ء . ب . ج . ح . خ . ع . غ . ف . ق . ك . م . و . ه . ى ) هستند و اگر بعد از الف و لام ( ال ) يكى از حروف قمرى باشد الف و لام ( ال ) هر دو خوانده مىشود و اگر قبل از الف و لام يكى از حروف قمرى باشد فقط لام خوانده مىشود . 19 . حروف لثوى - سه حرف ( ر . ن . ل ) يا ( ث . ذ . ظ ) هستند كه از ميان زبان و لثه بن دندان ادا مىشود . 20 . حروف لهوى - دو حرف ( ق . ك ) را گويند كه از بيخ دهان ادا مىشود . از اطراف زبان كوچك ( لهاة ) كه نزديك به حروف حلقند . 21 . حروف لين - حروف عله . 22 . حروف مجهوره - هيجده حرف ( ا . ب . ج . د . ذ . ر . ز . ض . ط . ظ . ع . غ . ق . ل . م . ن . و . ى ) هستند زيرا كه در تلفظ آنها آواز بلند و برداشته شده و مانع بر جريان نفس مىباشد . 23 . حروف مدّ - حروف عله . 24 . حروف مذلقه - حروف اذلاق . 25 . حروف مستطاله - حرف ( ض ) است . استطاله به معناى طلب كشيدن است و حرف ض داراى اين صفت است و نيز تلفظ حرف مذكور به آسانى ممكن نيست و مدتى طول مىكشد تا به‌طور صحيح تلفظ شود . 26 . حروف مستعليه - حروف استعلاء . 27 . حروف مستفله - بيست و يك حرف غير از حروف مستعليه است و اين حروف را عموما ترقيق مىكنند ( رقيق و ضعيف ادا نمودن حرف است بدين نحو كه هنگام ادا كردن صدا به نازكى در مىآيد و زبان ميل به طرف پايين مىكند ) . 28 . حروف مصمّه - بيست و دو حرف غير از حروف اذلاق هستند و اين حروف به سنگينى و تأنى از محل خود تلفظ مىشوند . 29 . حروف مضغوطه - حروف قلقله . 30 . حروف مطبقه - چهار حرف ( ص . ض . ط . ظ ) هستند . اطباق مطابق شدن بخشى از سطح زبان است با سقف دهان هنگام تلفظ حرف . 31 . حروف منحرفه - دو حرف ( ل . ر ) هستند . انحراف قبول ميل كردن است و هنگام تلفظ لام از محل مخرج مربوطه به طرف لثه و دندان‌ها ميل مىكند . 32 . حروف منفتحه - بيست و چهار حرف غير از حروف مطبقه است كه داراى صفت انفتاح هستند . انفتاح جدا بودن و دور بودن سطح زبان است از دهان و گسترده شدن آن در هنگام تلفظ حرف . 33 . حروف مهموسه - ده حرف ( ت . ث . ح . خ . س . ش . ص . ف . ك . ه ) هستند . همس به معنى مخفى بودن و صداى آهسته ، عدم ارتعاش تارهاى صوتى است در خلال تلفظ حرف . 34 . حروف نطعى - سه حرف ( د . ت . ط ) هستند . نطع قسمت جلوى كام بالاست و مخرج اين حروف اتصال سر زبان است با شكن‌هاى پشت دندان‌هاى ثناياى بالا . 35 . حروف والى - چهار حرف ( و . ا . ل . ى ) هستند . اين حروف در رسم الخط قرآن نوشته مىشوند ولى در تلفظ اگر از جزم و صداهاى ديگر