محمد يوسف حريرى

328

فرهنگ اصطلاحات قرآنى ( فارسى )

( الاتقان ، ج 2 ، ص 459 و 460 - بينات ، ش 20 ، ص 154 ) مبين ( م ) 1 . أَنَّ اللَّهَ هُوَ الْحَقُّ الْمُبِينُ ( نور - 25 ) روشنگر . آشكاركننده . استوار . خداى تعالى است ( نام‌ها و صفت‌هاى خداى رحيم ، ص 149 ) 2 . از نام‌هاى قرآن مجيد است براى اينكه حق را از باطل جدا و آشكار نموده است ( الاتقان ، ج 1 ، ص 183 - تاريخ قرآن مجيد ، ص 32 ) متحدى ( م ت ح دّ ) كسى كه به گمان خود خواسته تا تحدى قرآن را پاسخ دهد ، مثل مسيلمهء كذاب و طليحة بن خويلد اسدى و . . . متحرم - سورهء متحرم مترديه ( م ت ر دّ ى ) حُرِّمَتْ عَلَيْكُمُ الْمَيْتَةُ وَ الدَّمُ وَ لَحْمُ الْخِنْزِيرِ وَ ما أُهِلَّ لِغَيْرِ اللَّهِ بِهِ وَ الْمُنْخَنِقَةُ وَ الْمَوْقُوذَةُ وَ الْمُتَرَدِّيَةُ ( مائده - 3 ) حيوانى كه از بلندى افتاده باشد و يا در چاه افتاده باشد و مرده باشد . و در قرآن حرام اعلام شده . ( لغات قرآن ) متشابه - متشابهات قرآن متشابهات قرآن 1 . اللَّهُ نَزَّلَ أَحْسَنَ الْحَدِيثِ كِتاباً مُتَشابِهاً مَثانِيَ ( زمر - 23 ) وصف عموم قرآن ، و مراد از آن تشابه آيات است از حيث خوبى نظم و محكمى اسلوب و بيان حقايق ، براى آنكه هر قسمت آن با قسمت ديگر از نظر زيبايى و استوارى لفظ و معنى شباهت دارد . ( الاتقان ، ج 1 ، ص 186 - قاموس قرآن ، ذيل شبه ) 2 . هُوَ الَّذِي أَنْزَلَ عَلَيْكَ الْكِتابَ مِنْهُ آياتٌ مُحْكَماتٌ هُنَّ أُمُّ الْكِتابِ وَ أُخَرُ مُتَشابِهاتٌ ( آل عمران - 7 ) آيات متشابه آنهايى است كه مراد خدا از آنها روشن و قطعى نيست و چندبعدى و داراى محامل بسيارند كه محتمل است هريك از آنها مراد باشد . و در علت وجود متشابهات وجوهى گفته‌اند از جمله اين‌كه اگر همهء قرآن محكم بود مردم به اخبار آن اكتفا كرده و از نظر و تدبر بىنياز مىشدند ( پس براى ايجاد روحيهء تدبر مقدارى از آيات متشابه‌اند ) ، و ديگر اين‌كه معارف اجتماعى و احكام فرعى قرآن داراى ناسخ و منسوخ است ( و لذا وجود متشابهات طبيعى است ) ، و وجه ديگر اين‌كه وجود متشابهات سبب زنده ماندن و هميشه تازه بودن قرآن است . ( قاموس قرآن ، ذيل شبه ) متعال ( م ت ) عالِمُ الْغَيْبِ وَ الشَّهادَةِ الْكَبِيرُ الْمُتَعالِ ( رعد - 9 ) برتر . بلند پايه از اسماى ذات الهى است ( نام‌ها و صفت‌هاى خداى رحيم ، ص 90 و 149 ) متفق عليه بين قراء گاهى قرائت به صورت يك لفظ و يك وجه روايت مىشود كه از آن به متفق عليه بين قراء تعبير مىگردد ( مقدمه‌اى بر تاريخ قراآت قرآن كريم ، ص 81 ) متكبر ( م ت ك بّ ) السَّلامُ الْمُؤْمِنُ الْمُهَيْمِنُ الْعَزِيزُ الْجَبَّارُ الْمُتَكَبِّرُ ( حشر - 23 )