محمد يوسف حريرى

293

فرهنگ اصطلاحات قرآنى ( فارسى )

قرائت شاذ قرائت قرآنى كه سند آن صحيح نمىباشد ( پژوهشى در تاريخ قرآن كريم ، ص 381 ) قرائت عرضى ( ع ) آن است كه قارى قرآن ، قرآن را بر استاد بخواند درحالىكه استاد با سكوت خود در موارد صحيح قرائت ، خواندن قارى را استماع و تأييد نمايد . قرائت عشر قرائت ده‌گانه قرآن توسط ( - ) قراء عشر قرائت غير مستفيضه قرائتى كه نقل آن مستفيض نبوده و امت آن را تلقى به قبول نكرده‌اند . ( مقدمه‌اى بر تاريخ قراآت قرآن كريم ، ص 83 ) قرائت قارى چنان‌چه دو ( - ) « راوى » ، در يك مورد متفقا وجه يا وجوه مشابهى را از قارى نقل كنند به آن وجه يا وجوه مشابه و مورد اتفاق ، قرائت قارى گويند . ( بينات - ش 17 - ص 93 ) قرائت قرآن عبارت است از طرق و روايات قرآنى كه با اسناد به ثبوت رسيده و هرگاه تلاوت قرآن به گونه‌اى باشد كه از نص وحى الهى حكايت كند و بر پايهء اصول مضبوطى كه در علم شرط شده است استوار باشد قرائت قرآن تحقق يافته است . و گفته‌اند مشهور بين علما جواز قرائت قرآن است طبق قرائت هريك از قراء سبعه و نيز به نظر برخى طبق قرائت قراء عشر . از اواخر قرن دوم و اوايل قرن سوم نهضت تدوين قراآت آغاز شد و بسيارى از قرائت شناسان بر آن شدند كه از ميان انواع قراآت صحيح‌ترين آنها را برگزينند . نخستين كسانى كه به اين كار همت گماشتند هارون بن موسى ( 201 - 291 قمرى ) و ابو عبيد قاسم بن سلام ( 157 و 224 قمرى ) بودند كه فرد اخير 25 قارى ثقه را شناسايى و قراآت ايشان را ثبت و ضبط كرد . ابو بكر بن مجاهد ( 245 - 324 ) در سال 322 قمرى از ميان قاريان بسيار ، قراء سبعه را بركشيد كه از آن پس مرجع طراز اول قرائت قرآن شناخته شدند و بعدها سه قارى بزرگ ديگر نيز بر اين عده افزوده شدند ( قراء عشره ) و سند روايت آنان از طريق تابعين تابعين به تابعين و از آن طريق به صحابه و سپس به رسول اكرم مىرسد . ( تاريخ قرآن ، معرفت ، ص 141 - پژوهشى در تاريخ قرآن كريم ، ص 250 - قرآن‌پژوهى ، ص 26 ) 1 . چگونگى قرائت - قرائت قرآن چهار مرتبه دارد به نام‌هاى تحدير ، تحقيق ، ترتيل و تدوير 2 . زيباسازى قرائت - تلحين 3 . شرايط قرائت - آداب قرائت 4 . پاداش قرائت - ثواب قرائت قرائت متواتر ( م ت ت ) قرائت قرآنى كه جمعى آن را روايت كرده باشند مرفوع به پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله بدون همداستانى به طورى كه اتفاق چنين جماعاتى بر كذب و دروغ سازى غير قابل قبول بوده و امكان‌پذير نباشد ( پژوهشى پيرامون آخرين كتاب الهى ، ج 2 ، ص 124 - پژوهشى در تاريخ قرآن كريم ، ص 379 ) قرائت مستفيضه قرائتى كه نقل آن مستفيض بوده و امت آن را تلقى به قبول كرده ( مقدمه‌اى بر تاريخ قراآت قرآن كريم ، ص 82 )