محمد يوسف حريرى

268

فرهنگ اصطلاحات قرآنى ( فارسى )

يوسف عليه السّلام است . حضرت يوسف پس از رهائى از زندان به عزيزى مصر رسيد و برادرانش بعنوان « عزير » او را مخاطب قرار دادند . عزيمه ( ع م ) 1 . - سورهء عزيمه 2 . آيه‌اى از قرآن مجيد كه بر آفت رسيده به اميد به شدن مىخوانند ( لغت‌نامه ) عسب ( ع س ) در زمان رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله از جمله ( - ) نوشت‌افزار قرآن عسق حم عسق ( شورى - 1 و 2 ) از ( - ) حروف مقطعه عشر ( ع ) 1 . ده آيت قرآن مجيد را گويند . در زمان قديم رسم قاريان اين بود كه شاگردان خود را هر روز ده آيت تعليم مىدادند . ( فرهنگ غياث اللغات ) 2 . نقش و نشانى است كه در حاشيه قرآن ، به جهت هر ده آيت كنند . دايره‌اى كه بر سر آيات مذكور نويسند . ( فرهنگ آنندراج ) عشر خوان ( ع خا ) 1 . قارى قرآن . 2 . شخصى كه بر گور مرده قرآن مىخواند . 3 . طفل نوآموز قرآن خوان ، چرا كه در قديم رسم قاريان كلام اللّه اين بود كه شاگرد خود را هر روز ده آيه تعليم مىدادند . ( فرهنگ غياث اللغات ) عشر زرين اشاره است به كلمهء « عشر » كه در حاشيهء قرآنهاى قديم به خط زرين آن را سر هر ده آيت مىنوشتند ( لغت‌نامه ) عشرهء كامله ( ع ش ر ء م ل ) فَمَنْ تَمَتَّعَ بِالْعُمْرَةِ إِلَى الْحَجِّ فَمَا اسْتَيْسَرَ مِنَ الْهَدْيِ فَمَنْ لَمْ يَجِدْ فَصِيامُ ثَلاثَةِ أَيَّامٍ فِي الْحَجِّ وَ سَبْعَةٍ إِذا رَجَعْتُمْ تِلْكَ عَشَرَةٌ كامِلَةٌ ( بقره - 196 ) كنايه از ده روزهء حاجيان كه سه روز در ايام حج دارند و هفت روز بعد از حج ، و اين حكم بر كسانى است كه قدرت قربانى ندارند . ( فرهنگ غياث اللغات ) عصا ( ع ) دربارهء عصاى حضرت موسى عليه السّلام چند معجزه در قرآن آمده است : 1 . مار شدن عصا در طور وقت بعثت - وَ أَنْ أَلْقِ عَصاكَ فَلَمَّا رَآها تَهْتَزُّ كَأَنَّها جَانٌّ . ( قصص - 31 ) 2 . اژدها شدن عصا در پيش فرعون . فَأَلْقى عَصاهُ فَإِذا هِيَ ثُعْبانٌ مُبِينٌ ( شعرا - 32 ) 3 . بلعيدن عصا وسائل سحر جادوگران را - فَأَلْقى مُوسى عَصاهُ فَإِذا هِيَ تَلْقَفُ ما يَأْفِكُونَ ( شعراء - 45 ) 4 . زدن عصا به دريا و ايجاد راه از ميان آنها - فَأَوْحَيْنا إِلى مُوسى أَنِ اضْرِبْ بِعَصاكَ الْبَحْرَ فَانْفَلَقَ فَكانَ كُلُّ فِرْقٍ كَالطَّوْدِ الْعَظِيمِ ( شعراء 63 ) 5 . زدن عصا به سنگ و بيرون آمدن دوازده چشمهء آب . فَقُلْنَا اضْرِبْ بِعَصاكَ الْحَجَرَ فَانْفَجَرَتْ مِنْهُ اثْنَتا عَشْرَةَ عَيْناً ( بقره - 60 ) ( قاموس قرآن ) عصر نام سوره‌اى است در قرآن مجيد - سورهء عصر عصمت قرآن بعضى از قدما از مسألهء تحريف