محمد يوسف حريرى

241

فرهنگ اصطلاحات قرآنى ( فارسى )

ص ص 1 . - رموز وقف ( 5 ) 2 . نام يكى از سوره‌هاى قرآن مجيد - سورهء ص 3 . از فواتح السور و از حروف مقطعه است و سى و هشتمين سورهء قرآن مجيد به آن آغاز مىشود . صابئين ( ب ) وَ الصَّابِئِينَ وَ النَّصارى وَ الْمَجُوسَ ( حج - 17 ) در عصر نزول قرآن صابئين قومى مشهور و داراى افراد كثير بوده‌اند و مىتوان يقين كرد كه صابئان در اصل اهل توحيد و در رديف يهود و نصارى بوده‌اند . در ميان ارباب ملل و نحل صابئين به دو ملت متمايز از هم تقسيم شده‌اند : يكى صابئين موحد كه از يهوديت يا مسيحيت به پرستش كواكب ميل كرده‌اند ، و ديگر صابئين مشرك كه اصولا آيينشان ستاره‌پرستى است . دسته‌اى از محققين و مورخين صابيان را از نظر محل سكونت و عقايد و كيفيت پيدايش به سه دسته تقسيم كرده‌اند : 1 . صابئين موحد - كيش ايشان برزخ يهوديت و نصرانيت بود و آداب و رسومشان نيز مخلوطى از مسيحيت و يهوديگرى . 2 . صابئين بطايح يا صابئين مندايى - كسانى بودند كه در جنوب عراق بين واسط و بصره در محلى موسوم به « بطحيه » سكونت داشتند و گويند شايد ايشان دسته‌اى باشند كه قبل از ظهور اسلام عده‌اى از آنان در مكه و بطحا ستاره مىپرستيدند . خاور شناسان صابئين را مندايى ( شوينده ) يا مانداييان ناميده‌اند چون معتقدند اين قوم بسيارى از اعمال مذهبى خود را با تغسيل و شست‌شو انجام مىداده‌اند . و برخى برآنند بدان علت به مندايى مشهورند كه به زبان مندا ( زبانى نزديك به سريانى ) تكلم مىكنند . 3 . صابئين حران يا صابئين كاذب ، در حران ( ناحيه‌اى در شام واقع بين حلب و ماردين ) مسكن داشتند و با صابئين واقعى فرق داشته و كافرند زيرا براى رهايى از خشم مأمون آيين و كيش خود را صابى معرفى نموده و از صابئين مذكور در قرآن وانمود كردند و لذا نام صابئين و صابئه بر آنها ماند و به سبب دانشمندانى كه از ميان آنها برخاسته‌اند معروفند ( اعلام قرآن - قاموس قرآن - و . . . )