محمد يوسف حريرى
191
فرهنگ اصطلاحات قرآنى ( فارسى )
سورهء الم ذلِكَ الْكِتابُ نام سوره بقره ( پژوهشى در تاريخ قرآن كريم - ص 141 ) سورهء الم سجده نام ديگر سورهء سجده ( تفسير نمونه ) سورهء أَ لَمْ نَشْرَحْ نام ديگر سورهء انشراح ( تاريخ قرآن ، ص 590 ) سورهء امام حسين سورهء « وَ الْفَجْرِ » را گويند . سورهء امتحان سورهء ممتحنه را گويند . ( الاتقان ، ج 1 ، ص 195 - منهج الصادقين ) سورهء ام القرآن سورهء فاتحة الكتاب را گويند ( الاتقان ، ج 1 ، ص 189 - منهج الصادقين ) سورهء ام الكتاب به سورهء فاتحة الكتاب گفته مىشود چون : 1 . بر ساير سورهها مقدم است و عرب به چيزى كه جامع و يا مقدم بر چيزهاى ديگر كه تابع آن هستند باشد « ام » مىگويد . 2 . اصل قرآن است و منظور از اصل بودن حمد اين است كه همهء قرآن و مطالبى كه در مجموع سورههاست مانند اثبات خدا و وجوب بندگى كه هدفهاى عالى قرآنند در اين سوره بيان شده است ( مجمع البيان ) . سورهء إِنَّا أَنْزَلْناه ( ا نّ ا ز ) نام ديگر سورهء قدر ( تاريخ قرآن ، ص 590 ) سورهء انبياء بيست و يكمين سورهء قرآن مجيد و از سور مكى است با 112 آيه . بعد از سورهء طه و پيش از سورهء حج قرار دارد . مأخذ اسم سوره اين است كه شامل قصص بسيارى از انبياء است و در اين سوره بحث مىشود از : 1 . قيامت و آماده شدن براى قيامت . 2 . سرنوشت تكذيبكنندگان و توبيخ مشركين . 3 . تنزيه خداوند از داشتن شريك و ذكر دليل براى توحيد . 4 . كمال قدرت و شمول نعمت خداوند . 5 . عذاب كسانى كه استهزاءكنندگان پيامبران بودند . 6 . سنت تغيير ناپذير : غلبهء حق بر باطل و رستگارى پيغمبران و مؤمنان ( زمين خدا ميراثى است كه به بندگان نيكوكار وى مىرسد ) و هلاك ستمگران و تكذيبكنندگان . 7 . برنامهء پيغمبرانى چون : حضرت موسى ، هارون ، ابراهيم ، لوط ، اسحاق ، يعقوب ، نوح ، داود ، سليمان ، اسماعيل ، ادريس ، ذا الكفل ، ايوب ، ذو النون ( يونس ) ، زكريا ، يحيى ، و ذكرى از حضرت عيسى ( عليهم السلام ) بدون تصريح نام اين بزرگوار . سورهء انسان نام ديگر سورهء دهر ( تاريخ قرآن ، ص 589 - تفسير نمونه ) سورهء انشراح ( ا ش ) نود و چهارمين سورهء قرآن مجيد و از سور مكى است با 8 آيه ( به اتفاق ) بعد از سورهء ضحى و پيش از سورهء تين قرار دارد و مأخذ اسم ، آيهء اول سوره است و در اين سوره بحث مىشود از : 1 . بيان نعمتهاى خداوند به پيامبر از انشراح